Sözlük
Finans ve Vergi Sözlüğü
Karışık olduğu için kafanız takılan terimler, burada tek paragrafta biter. Her tanımın altında o kavramı hesaplayan araç var.
58 terim · 2026 güncel
Vergi & Mali Hukuk
KDV, gelir vergisi, MTV, damga vergisi gibi vergi terimleri.
Damga Vergisi
Sözleşme, ihale, bordro gibi resmi belgeler üzerinden alınan vergi. Maaş bordrosunda binde 7,59 oranıyla brüt maaştan kesilir.
Gecikme Zammı
Süresinde ödenmeyen vergi, SGK primi ya da kamu alacağına işletilen aylık faiz. 2026'da aylık %3,7 — geç ödediğin her ay borç katlanır.
Gelir Vergisi
Maaş, kira, ticari kazanç gibi gelirler üzerinden artan oranlı tarifeyle alınan vergi. 2026'da diliminize göre %15 ile %40 arasında değişir.
KDV (Katma Değer Vergisi)
Mal ve hizmet satışında satıcının fiyata eklediği, sonunda tüketicinin ödediği dolaylı vergi. Türkiye'de %1, %10 ve %20 oranlarında uygulanır.
Kurumlar Vergisi
Şirketlerin yıllık net kârı üzerinden ödediği vergi. 2026'da genel oran %25, finans sektörü için %30. Gerçek kişi tüccarın ödediği gelir vergisinin şirket karşılığıdır.
ÖTV (Özel Tüketim Vergisi)
Belirli ürün gruplarına (akaryakıt, alkol, tütün, motorlu taşıt, lüks tüketim) tek seferde uygulanan ek vergi. Genelde fiyatın içinde gizli durur.
Veraset ve İntikal Vergisi
Miras yoluyla (veraset) ya da bağış-hibe yoluyla (ivazsız intikal) bir kişinin mal varlığına geçen taşınır ve taşınmazlardan alınan vergi. 7338 sayılı kanun ile düzenlenir; oran ve istisnalar her yıl güncellenir.
Emeklilik & SGK
Prim günü, EYT, kademeli emeklilik, BES gibi terimler.
Aylık Bağlama Oranı (ABO)
Emekli aylığını ortalama prime esas kazancınıza oranlayan katsayı. Prim gün sayınız ne kadar fazlaysa ABO o kadar yüksek olur — emekli maaşınız da öyle.
BES (Bireysel Emeklilik Sistemi)
SGK'nın yanında, yatırdığınız parayı fonlarda değerlendirip emeklilikte tek seferde ya da maaş olarak almanızı sağlayan özel sistem. Devlet katkısı %30, üst sınır vardır.
Emeklilik Yaşı
SGK'nın bir sigortalıyı normal yaşlılık aylığına bağladığı yaş. Cinsiyet, ilk sigortalılık tarihi ve prim gün sayısına göre değişir; 1999 sonrası girişlerde kademeli olarak yükselir.
EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar)
8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olup yaş şartı yüzünden emekli olamayanlara prim gün ve sigortalılık süresini tamamlayınca emeklilik hakkı veren düzenleme.
Prime Esas Kazanç (PEK)
SGK priminin hesaplandığı brüt kazanç. Tabanı asgari ücret (33.030 TL), tavanı bunun 9 katı (297.270 TL). Tavanın üstü prime girmez, emekli aylığını yukarı çekmez.
SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi)
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerden kesilen, normal SGK priminden düşük oranlı katkı. Maaşınıza etki etmez ama yeni prim günü kazandırmaz.
SGK Primi
Sosyal Güvenlik Kurumu'na yatırdığınız aylık prim. Çalışanın brütünden %14, işverenden %20,5 (teşvikle %15,5) — emeklilik, sağlık ve iş kazası sigortasını finanse eder.
Çalışan Hakları
Kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ve maaş kavramları.
Asgari Geçim İndirimi (AGİ)
Çalışanın medeni durumu ve çocuk sayısına göre gelir vergisinden düşülen indirim. 2022'den beri asgari ücretin vergi muafiyetiyle birleştiği için bordroda ayrı kalem olarak görünmeyebilir.
Asgari Ücret
Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun yıl başında belirlediği, bir işçiye yapılabilecek en düşük yasal aylık ödeme. 2026'da brüt 33.030 TL, net 28.075,50 TL.
Brüt - Net Maaş
Brüt maaş, kesinti yapılmadan önceki toplam maaştır. Net maaş ise SGK primi (%14), işsizlik sigortası (%1) ve gelir vergisi düşüldükten sonra elinize geçen tutardır.
Fazla Mesai
4857 sayılı İş Kanunu'na göre haftalık 45 saatin üzerinde yapılan çalışma. Saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir; yıllık 270 saat ile sınırlandırılmıştır ve işçinin yazılı onayı gerekir.
İhbar Tazminati
İş sözleşmesi feshedilirken yasal ihbar süresine uyulmazsa, bildirime uymayan tarafın karşı tarafa ödediği tazminat. Süre, çalışma yılına göre 2-8 hafta arası değişir.
İşsizlik Maaşı
Kendi rızası dışı işten çıkarılan ve son 3 yılda 600 gün prim ödemiş sigortalılara İŞKUR'un 6 ile 10 ay arasında ödediği aylık ödenek. Resmi adı 'işsizlik ödeneği'.
Kıdem Tazminatı
En az 1 yıl çalıştığınız iş yerinden haklı sebeple ya da işverenin haksız feshi ile ayrıldığınızda her tam yıl için 30 günlük brüt maaş tutarında ödenen tazminat.
Yıllık İzin
Aynı işverende 1 yılı dolduran her çalışana hizmet süresine göre 14, 20 veya 26 işgünü olarak verilen ücretli izin hakkı. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53-60. maddeleriyle düzenlenir.
Sosyal Yardım
Engelli maaşı, 65 yaş aylığı, evde bakım gibi devlet destekleri.
65 Yaş Aylığı
65 yaşını doldurmuş, herhangi bir sosyal güvencesi olmayan ve hane içi kişi başı geliri muhtaçlık sınırının altında bulunan vatandaşlara 2022 sayılı kanun kapsamında ödenen aylık. Halk arasında 'yaşlılık aylığı' da denir.
Engelli Maaşı
%40 ve üzeri engel oranı bulunan, hane içi kişi başı geliri muhtaçlık sınırının altında olan vatandaşlara 2022 sayılı kanun kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nca ödenen aylık.
Banka & Finans
Faiz, KKDF, BSMV, taksit, kart ve kredi kavramları.
Faiz
Borç verilen ya da yatırılan paranın belirli bir süre sonunda kazandırdığı ek tutar. Yıllık yüzde olarak ifade edilir. Basit ve bileşik olmak üzere iki ana hesap mantığı var.
IBAN
Uluslararası Banka Hesap Numarası (International Bank Account Number). Türkiye'de TR ile başlayıp toplam 26 karakterden oluşur; ülke kodu, banka kodu ve hesap bilgisini standart bir formatta birleştirir.
KKDF ve BSMV
Banka kredilerinde faizin üzerine eklenen iki vergi: KKDF %15, BSMV %10. Toplam kredi maliyetini görünenin %25 üstüne çıkarır.
Kredi Kartı Asgari Ödeme
Kredi kartı ekstresinde son ödeme tarihine kadar yatırılması gereken minimum tutar. BDDK düzenlemesine göre limit 100.000 TL'ye kadar dönem borcunun en az %20'si, üzerinde en az %40'ıdır; ödenmemesi temerrüt sayılır.
Kredi Notu (Findeks)
Kredi geçmişiniz baz alınarak hesaplanan, bankaların sizi kredi vermek için değerlendirdiği 0-1900 arası puan. 1500+ "çok iyi", 1100 altı "riskli".
Mevduat
Bankaya belirli bir süre için yatırdığınız ve karşılığında faiz aldığınız para. Vadeli (1 ay-2 yıl) ve vadesiz olmak üzere iki ana tür var.
Taksit
Bir borcun belirli aralıklarla ödenen eşit ya da değişken parçaları. Kredi kartında "3 taksit" üç eşit ödeme; kredide "24 taksit" 24 ay sürer.
Konut & Kira
Kira artışı, tapu harcı, emlak vergisi, kira stopajı.
DASK (Zorunlu Deprem Sigortası)
Konutlar için yasal olarak zorunlu deprem sigortası. Yıllık prim, brüt m² ile yapı tarzının m² bedeli çarpılarak bulunan sigorta bedeline risk grubunun tarife oranı uygulanarak hesaplanır. Tapu işlemlerinde, su ve elektrik aboneliğinde aranır.
Emlak Vergisi
Sahip olduğunuz konut, iş yeri, arsa veya arazi üzerinden yılda iki taksitle (Mart-Mayıs ve Kasım) ödenen yerel vergi. Tutarı belediyenin belirlediği rayiç bedele bağlıdır.
İpotek
Bir borcun teminatı olarak taşınmaza konulan kayıt. Borç ödenmezse alacaklı, ipotekli taşınmazı mahkeme yoluyla sattırarak tahsil edebilir.
Kira Artış Oranı
Kira sözleşmesi yenilenirken uygulanabilecek en yüksek artış. Konutta ve çatılı iş yerinde bir önceki kira yılının 12 aylık TÜFE ortalamasını geçemez (TBK 344).
Kira Getirisi
Bir gayrimenkulün yıllık kira gelirinin satın alma değerine oranı; mülk yatırımının ne kadar sürede kendini amorti edeceğini gösteren temel verim göstergesi. Brüt ve net olarak iki farklı şekilde hesaplanır.
Kira Stopajı
Kiracı şirket, kurum ya da gerçek usulde vergilendirilen bir işletmeyse ödediği kiranın %20'sini ev sahibi adına keserek vergi dairesine yatırdığı tevkifat. Bireyin kiraladığı konutta uygulanmaz.
Site Aidatı
Apartman veya site sakinlerinin ortak gider için aylık ödediği tutar. Genel kurul kararı ile belirlenir; ödenmezse icra takibi yapılabilir.
Tahliye Taahhütnamesi
Kiracının belirli bir tarihte kiralanan yeri boşaltacağına dair noter onayı/imzalı taahhüdü. Geçerliyse ev sahibi mahkeme kararı beklemeden tahliye yaptırabilir.
Tapu Harcı
Bir taşınmazın alım-satımında alıcı ve satıcının ayrı ayrı ödediği harç. 2026'da satış bedelinin %2'si alıcıdan, %2'si satıcıdan — toplamda %4.
Fatura & Tüketim
Elektrik, doğalgaz, su, internet faturalarındaki kalemler.
Doğalgaz Faturası
Tüketilen doğalgazın metreküp (Sm³) cinsinden ölçülüp BOTAŞ + dağıtım şirketi tarifesi üzerinden bedellendirildiği aylık fatura. Sabit abonelik + tüketim + vergiler kalemlerinden oluşur.
Elektrik Faturası
Tüketilen elektrik enerjisinin EPDK tarifesi üzerinden bedellendirildiği aylık fatura. Aktif tüketim, dağıtım bedeli, vergiler ve fonlar olmak üzere birbirinden ayrı kalemlerden oluşur.
İnternet Paketi
Sabit (fiber, DSL, kablo) ya da mobil internet servisinin belirli hız ve kullanım miktarı taahhüdüyle aylık ücret karşılığında satıldığı abonelik. KDV, ÖİV ve hat kullanım bedeli faturanın üç ana ek kalemidir.
Su Faturası
Büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon idaresinin (İSKİ, ASKİ, İZSU, ASAT, BUSKİ vb.) tüketime göre kestiği fatura. Kademeli su bedeli, atıksu bedeli, KDV (su %1, atıksu %10) ve m³ başına çevre temizlik vergisinden oluşur.
Eğitim
Diploma notu, KYK borcu, harf notu sistemleri.
Diploma Notu
Bir öğrencinin mezuniyetteki ağırlıklı genel not ortalaması (AGNO). Üniversitelerde çoğunlukla 4'lük sistemle verilir; 100'lük karşılık istendiğinde YÖK'ün dönüşüm tablosu kullanılır.
Harf Notu
Üniversite ve bazı liselerde sayısal not yerine kullanılan değerlendirme sistemi. AA, BA, BB, CB, CC, DC, DD, FD, FF gibi kademelerle 4'lük not ortalamasına dönüştürülür.
KYK Borcu
Kredi ve Yurtlar Kurumu'ndan (KYK) öğrenim kredisi alan öğrencilerin mezuniyet sonrası iade etmek zorunda olduğu borç. Mezuniyetten 2 yıl sonra başlar; ödeme süresi alınan kredi yılı kadardır ve Yİ-ÜFE oranıyla endekslenir.
LGS (Liselere Geçiş Sınavı)
8. sınıf öğrencilerinin fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ve Anadolu teknik programlarına yerleşmek için girdiği merkezî sınav. 2018'de TEOG yerine geçti; 90 soru, iki oturum, 155 dakika sürer. Merkezî Sınav Puanı (MSP) 100-500 aralığında verilir.
OBP (Okul Başarı Puanı)
Bir öğrencinin 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu başarı puanlarının aritmetik ortalaması. 2018 sonrası LGS sisteminde Merkezî Sınav Puanına (MSP) eklenmez; yalnızca puan eşitliği durumunda tie-breaker olarak kullanılır.
Yüzdelik Dilim
Bir sınav sonucunun katılımcı havuzuna göre nispi konumunu yüzde olarak ifade eden istatistiksel göstergedir. LGS ve YKS gibi sınavlarda 'sizden düşük puan alanların oranı' olarak hesaplanır. Lise/üniversite tercihinde ham puandan daha belirleyici bir kriterdir.
Ulaşım
Yakıt, taksi, trafik cezası, ehliyet harcı.
Ehliyet Harcı
Sürücü belgesi alırken ya da belgeye yeni sınıf eklerken Hazine'ye ödenen, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (9) sayılı tarifedeki harç. Nüfus müdürlüğüne başvurmadan önce değerli kağıt bedeli ve vakıf hizmet bedeliyle birlikte ödenir; tutarı sınıfa göre üç gruptur.
MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi)
Trafiğe kayıtlı motorlu taşıtlardan her yıl alınan, Ocak ve Temmuz'da iki eşit taksitle ödenen vergi. Tutarı aracın cinsi, yaşı, motor hacmi (tam elektrikli araçta motor gücü) ve 2018 sonrası tescilde taşıt değeri belirler.
Pasaport Harcı
Pasaport düzenlenirken Hazine'ye ödenen yasal harç ve cüzdan/defter bedelinden oluşan toplam ücret. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre geçerlilik süresine ve pasaport tipine bağlı kademelidir.
Trafik Cezası
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na aykırı davranışlar için Emniyet Genel Müdürlüğü ya da jandarma tarafından kesilen idari para cezası. Tarifeler her yıl yeniden değerleme oranı (YDO) ile güncellenir; 2026 için YDO %25,49 olarak uygulanır.
Yakıt Tüketimi
Bir aracın belirli bir mesafe için harcadığı yakıt miktarı; Türkiye'de standart birim '100 km'de litre' (lt/100 km). Şehir içi, şehir dışı ve karma değerlerle üreticiler tarafından açıklanır; gerçek tüketim sürüş tarzına ve trafiğe bağlı olarak değişir.
Genel Finans
Yüzde, kâr marjı, döviz, IBAN gibi temel kavramlar.
Döviz Kuru
Bir ülkenin parasının başka bir ülkenin parası cinsinden değeri. Türkiye'de TCMB günlük olarak gösterge niteliğinde döviz alış-satış kurları yayınlar; bankalar ve döviz büfeleri kendi marjlarını ekleyerek farklı kurlarla işlem yapar.
Kâr Marjı
Bir satıştan elde edilen kârın satış tutarına oranı. Brüt kâr marjı (üretim maliyeti sonrası), faaliyet kâr marjı (operasyon giderleri sonrası) ve net kâr marjı (vergi-faiz sonrası) olmak üzere üç farklı seviyede ölçülür.
Yüzde
Bir bütünün 100 eşit parçaya bölünmesi ile o bütün içindeki bir kısmın hangi orana karşılık geldiğini ifade eden temel matematiksel kavram. Sembolü %; finanstan istatistiğe geniş kullanım alanı vardır.
Sık aranan tanımlara denk gelen hesaplayıcılar
105 araç →Detaylı senaryolar için vergi blogunu inceleyin.
Tanımı okudunuz, sıra hesaplamada
105 ücretsiz hesaplayıcımızla rakamı doğrudan görün.