Sözlük
Karışık olduğu için kafanız takılan terimler, burada tek paragrafta biter. Her tanımın altında o kavramı hesaplayan araç var.
58 terim · 2026 güncel
KDV, gelir vergisi, MTV, damga vergisi gibi vergi terimleri.
Sözleşme, ihale, bordro gibi resmi belgeler üzerinden alınan vergi. Maaş bordrosunda binde 7,59 oranıyla brüt maaştan kesilir.
Süresinde ödenmeyen vergi, SGK primi ya da kamu alacağına işletilen aylık faiz. 2026'da aylık %3,5 bandında — geç ödediğin her ay borç katlanır.
Maaş, kira, ticari kazanç gibi gelirler üzerinden artan oranlı tarifeyle alınan vergi. 2026'da diliminize göre %15 ile %40 arasında değişir.
Mal ve hizmet satışında satıcının fiyata eklediği, sonunda tüketicinin ödediği dolaylı vergi. Türkiye'de %1, %10 ve %20 oranlarında uygulanır.
Şirketlerin yıllık net kârı üzerinden ödediği vergi. 2026'da genel oran %25, finans sektörü için %30. Gerçek kişi tüccarın ödediği gelir vergisinin şirket karşılığıdır.
Belirli ürün gruplarına (akaryakıt, alkol, tütün, motorlu taşıt, lüks tüketim) tek seferde uygulanan ek vergi. Genelde fiyatın içinde gizli durur.
Miras yoluyla (veraset) ya da bağış-hibe yoluyla (ivazsız intikal) bir kişinin mal varlığına geçen taşınır ve taşınmazlardan alınan vergi. 7338 sayılı kanun ile düzenlenir; oran ve istisnalar her yıl güncellenir.
Prim günü, EYT, kademeli emeklilik, BES gibi terimler.
Emekli aylığını ortalama prime esas kazancınıza oranlayan katsayı. Prim gün sayınız ne kadar fazlaysa ABO o kadar yüksek olur — emekli maaşınız da öyle.
SGK'nın yanında, yatırdığınız parayı fonlarda değerlendirip emeklilikte tek seferde ya da maaş olarak almanızı sağlayan özel sistem. Devlet katkısı %30, üst sınır vardır.
SGK'nın bir sigortalıyı normal yaşlılık aylığına bağladığı yaş. Cinsiyet, ilk sigortalılık tarihi ve prim gün sayısına göre değişir; 1999 sonrası girişlerde kademeli olarak yükselir.
8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olup yaş şartı yüzünden emekli olamayanlara prim gün ve sigortalılık süresini tamamlayınca emeklilik hakkı veren düzenleme.
SGK priminin hesaplandığı brüt kazanç. Tabanı asgari ücret (33.030 TL), tavanı bunun 7,5 katı (247.725 TL). Tavanın üstü prime girmez, emekli aylığını yukarı çekmez.
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerden kesilen, normal SGK priminden düşük oranlı katkı. Maaşınıza etki etmez ama yeni prim günü kazandırmaz.
Sosyal Güvenlik Kurumu'na yatırdığınız aylık prim. Çalışanın brütünden %14, işverenden %20,5 (teşvikle %15,5) — emeklilik, sağlık ve iş kazası sigortasını finanse eder.
Kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ve maaş kavramları.
Çalışanın medeni durumu ve çocuk sayısına göre gelir vergisinden düşülen indirim. 2022'den beri asgari ücretin vergi muafiyetiyle birleştiği için bordroda ayrı kalem olarak görünmeyebilir.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun yıl başında belirlediği, bir işçiye yapılabilecek en düşük yasal aylık ödeme. 2026'da brüt 33.030 TL, net 28.075,50 TL.
Brüt maaş, kesinti yapılmadan önceki toplam maaştır. Net maaş ise SGK primi (%14), işsizlik sigortası (%1) ve gelir vergisi düşüldükten sonra elinize geçen tutardır.
4857 sayılı İş Kanunu'na göre haftalık 45 saatin üzerinde yapılan çalışma. Saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir; yıllık 270 saat ile sınırlandırılmıştır ve işçinin yazılı onayı gerekir.
İş sözleşmesi feshedilirken yasal ihbar süresine uyulmazsa, bildirime uymayan tarafın karşı tarafa ödediği tazminat. Süre, çalışma yılına göre 2-8 hafta arası değişir.
Kendi rızası dışı işten çıkarılan ve son 3 yılda 600 gün prim ödemiş sigortalılara İŞKUR'un 6 ile 10 ay arasında ödediği aylık ödenek. Resmi adı 'işsizlik ödeneği'.
En az 1 yıl çalıştığınız iş yerinden haklı sebeple ya da işverenin haksız feshi ile ayrıldığınızda her tam yıl için 30 günlük brüt maaş tutarında ödenen tazminat.
Aynı işverende 1 yılı dolduran her çalışana hizmet süresine göre 14, 20 veya 26 işgünü olarak verilen ücretli izin hakkı. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53-60. maddeleriyle düzenlenir.
Engelli maaşı, 65 yaş aylığı, evde bakım gibi devlet destekleri.
65 yaşını doldurmuş, herhangi bir sosyal güvencesi olmayan ve hane içi kişi başı geliri muhtaçlık sınırının altında bulunan vatandaşlara 2022 sayılı kanun kapsamında ödenen aylık. Halk arasında 'yaşlılık aylığı' da denir.
%40 ve üzeri engel oranı bulunan, hane içi kişi başı geliri muhtaçlık sınırının altında olan vatandaşlara 2022 sayılı kanun kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nca ödenen aylık.
Faiz, KKDF, BSMV, taksit, kart ve kredi kavramları.
Borç verilen ya da yatırılan paranın belirli bir süre sonunda kazandırdığı ek tutar. Yıllık yüzde olarak ifade edilir. Basit ve bileşik olmak üzere iki ana hesap mantığı var.
Uluslararası Banka Hesap Numarası (International Bank Account Number). Türkiye'de TR ile başlayıp toplam 26 karakterden oluşur; ülke kodu, banka kodu ve hesap bilgisini standart bir formatta birleştirir.
Banka kredilerinde faizin üzerine eklenen iki vergi: KKDF %15, BSMV %10. Toplam kredi maliyetini görünenin %25 üstüne çıkarır.
Kredi kartı ekstresinde son ödeme tarihine kadar yatırılması gereken minimum tutar. BDDK düzenlemesine göre limit 50.000 TL'ye kadar dönem borcunun en az %20'si, üzerinde en az %40'ıdır; ödenmemesi temerrüt sayılır.
Kredi geçmişiniz baz alınarak hesaplanan, bankaların sizi kredi vermek için değerlendirdiği 0-1900 arası puan. 1500+ "çok iyi", 1100 altı "riskli".
Bankaya belirli bir süre için yatırdığınız ve karşılığında faiz aldığınız para. Vadeli (1 ay-2 yıl) ve vadesiz olmak üzere iki ana tür var.
Bir borcun belirli aralıklarla ödenen eşit ya da değişken parçaları. Kredi kartında "3 taksit" üç eşit ödeme; kredide "24 taksit" 24 ay sürer.
Kira artışı, tapu harcı, emlak vergisi, kira stopajı.
Konutlar için yasal olarak zorunlu olan deprem sigortası. Yıllık prim m² × konut türü × deprem riski katsayısıyla belirlenir. Tapu, abonelik ve satış işlemlerinde aranır.
Sahip olduğunuz konut, iş yeri, arsa veya arazi üzerinden yılda iki taksitle (Mart-Mayıs ve Kasım) ödenen yerel vergi. Tutarı belediyenin belirlediği rayiç bedele bağlıdır.
Bir borcun teminatı olarak taşınmaza konulan kayıt. Borç ödenmezse alacaklı, ipotekli taşınmazı mahkeme yoluyla sattırarak tahsil edebilir.
Kira sözleşmesi yenilenirken yasal olarak uygulanabilen üst sınır. Konutta yıllık TÜFE artışını geçemez; iş yerinde sözleşmedeki orana bakılır.
Bir gayrimenkulün yıllık kira gelirinin satın alma değerine oranı; mülk yatırımının ne kadar sürede kendini amorti edeceğini gösteren temel verim göstergesi. Brüt ve net olarak iki farklı şekilde hesaplanır.
İş yerine kira ödeyen şirketlerin, ödedikleri kiranın %20'sini ev sahibi adına vergiye keserek devlete yatırdığı tevkifat. Mesken kiralarında uygulanmaz.
Apartman veya site sakinlerinin ortak gider için aylık ödediği tutar. Genel kurul kararı ile belirlenir; ödenmezse icra takibi yapılabilir.
Kiracının belirli bir tarihte kiralanan yeri boşaltacağına dair noter onayı/imzalı taahhüdü. Geçerliyse ev sahibi mahkeme kararı beklemeden tahliye yaptırabilir.
Bir taşınmazın alım-satımında alıcı ve satıcının ayrı ayrı ödediği harç. 2026'da satış bedelinin %2'si alıcıdan, %2'si satıcıdan — toplamda %4.
Elektrik, doğalgaz, su, internet faturalarındaki kalemler.
Tüketilen doğalgazın metreküp (Sm³) cinsinden ölçülüp BOTAŞ + dağıtım şirketi tarifesi üzerinden bedellendirildiği aylık fatura. Sabit abonelik + tüketim + vergiler kalemlerinden oluşur.
Tüketilen elektrik enerjisinin EPDK tarifesi üzerinden bedellendirildiği aylık fatura. Aktif tüketim, dağıtım bedeli, vergiler ve fonlar olmak üzere birbirinden ayrı kalemlerden oluşur.
Sabit (fiber, DSL, kablo) ya da mobil internet servisinin belirli hız ve kullanım miktarı taahhüdüyle aylık ücret karşılığında satıldığı abonelik. KDV, ÖİV ve hat kullanım bedeli faturanın üç ana ek kalemidir.
Belediyeye bağlı su ve kanalizasyon idaresinin (İSKİ, ASKİ, İZSU vb.) tükettiğiniz su için kestiği aylık fatura. Su bedeli, atıksu bedeli ve KDV olmak üzere üç temel kalem üzerinden ücretlendirilir.
Diploma notu, KYK borcu, harf notu sistemleri.
Bir öğrencinin mezuniyetteki ağırlıklı ortalamasını gösteren resmi puan. Üniversitelerde genellikle 4'lük not ortalaması (AGNO) olarak verilir; lisansüstü başvurular ve kamu sınavları için 100'lük sisteme YÖK tablosuyla dönüştürülür.
Üniversite ve bazı liselerde sayısal not yerine kullanılan değerlendirme sistemi. AA, BA, BB, CB, CC, DC, DD, FD, FF gibi kademelerle 4'lük not ortalamasına dönüştürülür.
Kredi ve Yurtlar Kurumu'ndan (KYK) öğrenim kredisi alan öğrencilerin mezuniyet sonrası iade etmek zorunda olduğu borç. Mezuniyetten 2 yıl sonra başlar; ödeme süresi alınan kredi yılı kadardır ve Yİ-ÜFE oranıyla endekslenir.
8. sınıf öğrencilerinin fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje okulları ve Anadolu teknik programlarına yerleşmek için girdiği merkezî sınav. 2018'de TEOG yerine geçti; 90 soru, iki oturum, 155 dakika sürer. Merkezî Sınav Puanı (MSP) 100-500 aralığında verilir.
Bir öğrencinin 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu başarı puanlarının aritmetik ortalaması. 2018 sonrası LGS sisteminde Merkezî Sınav Puanına (MSP) eklenmez; yalnızca puan eşitliği durumunda tie-breaker olarak kullanılır.
Bir sınav sonucunun katılımcı havuzuna göre nispi konumunu yüzde olarak ifade eden istatistiksel göstergedir. LGS ve YKS gibi sınavlarda 'sizden düşük puan alanların oranı' olarak hesaplanır. Lise/üniversite tercihinde ham puandan daha belirleyici bir kriterdir.
Yakıt, taksi, trafik cezası, ehliyet harcı.
Sürücü belgesi alırken veya yenilerken Hazine adına ödenen yasal harç. 492 sayılı Harçlar Kanunu çerçevesinde belirlenir; ehliyet sınıfına ve işlem türüne göre kademelidir, her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
Araç sahiplerinin yılda iki taksitle (Ocak ve Temmuz) ödediği vergi. Tutar; aracın yaşı, motor hacmi ve cinsine göre belirlenir.
Pasaport düzenlenirken Hazine'ye ödenen yasal harç ve cüzdan/defter bedelinden oluşan toplam ücret. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre geçerlilik süresine ve pasaport tipine bağlı kademelidir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na aykırı davranışlar için Emniyet Genel Müdürlüğü ya da jandarma tarafından kesilen idari para cezası. Tarifeler her yıl yeniden değerleme oranı (YDO) ile güncellenir; 2026 için YDO %25,49 olarak uygulanır.
Bir aracın belirli bir mesafe için harcadığı yakıt miktarı; Türkiye'de standart birim '100 km'de litre' (lt/100 km). Şehir içi, şehir dışı ve karma değerlerle üreticiler tarafından açıklanır; gerçek tüketim sürüş tarzına ve trafiğe bağlı olarak değişir.
Yüzde, kâr marjı, döviz, IBAN gibi temel kavramlar.
Bir ülkenin parasının başka bir ülkenin parası cinsinden değeri. Türkiye'de TCMB günlük olarak gösterge niteliğinde döviz alış-satış kurları yayınlar; bankalar ve döviz büfeleri kendi marjlarını ekleyerek farklı kurlarla işlem yapar.
Bir satıştan elde edilen kârın satış tutarına oranı. Brüt kâr marjı (üretim maliyeti sonrası), faaliyet kâr marjı (operasyon giderleri sonrası) ve net kâr marjı (vergi-faiz sonrası) olmak üzere üç farklı seviyede ölçülür.
Bir bütünün 100 eşit parçaya bölünmesi ile o bütün içindeki bir kısmın hangi orana karşılık geldiğini ifade eden temel matematiksel kavram. Sembolü %; finanstan istatistiğe geniş kullanım alanı vardır.
Detaylı senaryolar için vergi blogunu inceleyin.
92 ücretsiz hesaplayıcımızla rakamı doğrudan görün.