Gecikme zammı, vade tarihinde ödenmemiş kamu alacaklarına (vergi, harç, SGK primi, ceza, idari para cezası) işletilen aylık bir ek tutardır. Mantık şu: devlet süresinde alamadığı parayı bekledi, bu beklemenin maliyetini borçluya yansıtıyor. Bireysel kredide işleyen faiz mantığıyla aynı, sadece kaynağı yasal.
Oran nasıl belirlenir?
Bakanlar Kurulu yayımladığı kararnameyle aylık oran belirler. 2026'da geçerli oran aylık %3,7'dir; yıllık %44,4'e denk gelir. Oran enflasyon ve TCMB politikasına bağlı olarak yıl içinde değişebilir; her güncellemede yeni dönemde yeni oran uygulanır.
Hesaplama: ay tam, kalan gün orantılı
Borç tutarı × oran × gecikme süresi (ay olarak). Kesirli aylar için günlük orantı kullanılır. Bileşik etki yoktur — sade faiz mantığıyla işler. Ama her ay yeni zam doğduğu için ödenmedikçe rakam hızla büyür.
Gecikme zammı ile gecikme faizi farkı
Bu iki kavram birbirinin yerine kullanılıyor ama farklılar:
- Gecikme zammı: Vade dolduktan sonraki süre için işler. "Senin paranı zamanında alamadım" tazminatı.
- Gecikme faizi: Vergi incelemesi sonrası geçmişe dönük tarhiyat yapılırsa, asıl vade ile yeni vade arasındaki süre için işletilir. Yıllık oran TCMB avans faizidir, gecikme zammından düşüktür.
Birlikte uygulandığı durumlar var; örneğin matrah farkı tespit edilen vergide önce faiz, sonra zam birikir.