KDV, bir ürünün ya da hizmetin satışında satıcının fiyata eklediği, ödemeyi en sonunda son tüketicinin yaptığı bir vergidir. Yani siz markette ekmek aldığınızda kasada ödediğiniz fiyatın içinde KDV vardır; market o KDV'yi sizin adınıza tahsil edip devlete yatırır. Klasik bir dolaylı vergi tanımıdır: vergiyi ödeyen ile ödeyene aracılık eden farklı kişilerdir.
Türkiye'de KDV oranları
Üç oran var ve hangisinin uygulanacağı ürünün cinsine göre değişir.
- %1 — Temel gıda (ekmek, süt, yumurta), tarım ürünleri, gazete, dergi, cenaze hizmetleri.
- %10 — Otelcilik, sinema-tiyatro, peynir-yoğurt-bal gibi belirli gıdalar, ilaç, oyuncak.
- %20 — Genel oran. Listeye girmeyen her şey buraya düşer (telefon, beyaz eşya, giyim, mobilya, restoran, hizmet faturaları).
Hesaplama mantığı
İki yön var. Net fiyatın üstüne KDV eklemek istiyorsanız: Net × (1 + Oran). Brüt fiyatın içinden KDV'yi ayıklamak istiyorsanız: Brüt ÷ (1 + Oran). Örneğin %20 KDV'li 1.200 TL'lik bir fatura, vergisiz 1.000 TL + 200 TL KDV'dir.
KDV iadesi
Şirketler aldıkları faturalardaki KDV'yi (indirim KDV), sattıkları ürünlerden tahsil ettikleri KDV'den (hesaplanan KDV) düşer. Hesaplanan, indirilenden büyükse aradaki farkı devlete öder; küçükse devreden KDV oluşur. İhracatçılar ve indirimli oranda satış yapanlar belirli koşullarda nakit iade alabilir.