Elektrik faturası, bir abonenin belirli dönemde tükettiği elektriğin bedelini gösteren resmi belgedir. Tarife yapısını EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) belirler; bu yüzden hangi şirketten alırsanız alın temel kalemler aynıdır, sadece kuruşlar farklılaşır.
Faturada gördüğünüz tutar tek kalem değil. Beş ana grup vardır: enerji bedeli, dağıtım bedeli, vergiler, fonlar ve sayaç okuma kalemleri. Her birinin kendine göre mantığı var — birini bilmeden faturanın 'neden bu kadar' olduğunu anlamak zor.
Kademeli mesken tarifesi: 1. ve 2. kademe
Mesken aboneleri için yıllık 7.000 kWh üzeri kullanım 'yüksek tüketim' sayılır. Bu sınırı aşan birim için fiyat birkaç kademe yüksek uygulanır. EPDK'nın amacı düşük tüketimi sübvanse edip aşırı kullanımı caydırmak.
- 1. kademe (yıllık ≤ 7.000 kWh): normal mesken tarifesi.
- 2. kademe (yıllık > 7.000 kWh): daha yüksek birim fiyat. Kombili evlerde, klima yoğun kullananlarda, elektrikli araç şarj edenlerde bu kademe sık tetiklenir.
Tek terimli mi, çok zamanlı mı?
Sayaç tipinize göre iki uygulama vardır:
- Tek terimli sayaç: günün her saati aynı fiyat. Klasik mesken sayacı.
- Çok zamanlı sayaç: üç zaman dilimi var. Gündüz (06:00-17:00) standart fiyat; puant (17:00-22:00) en pahalı; gece (22:00-06:00) en ucuz. Çamaşır-bulaşık makinesini geceye atan kişi puantta tasarruf eder.
Çok zamanlı sayaca geçiş abonelikten ek bedel olmadan talep edilir; tek yönlü dönüşüm — geri tek terimliye geçmek için yeniden başvuru gerekir.
Faturadaki vergi ve fon kalemleri
- KDV: mesken için %20 (EPDK ve Maliye birlikte belirler).
- BTV (Belediye Tüketim Vergisi): %5. Belediyeye gider.
- Enerji Fonu: aktif tüketim üzerinden ek %1.
- TRT payı: aktif tüketim üzerinden %2.
Yani 100 TL'lik aktif tüketim aslında: 100 + 1 (Enerji Fonu) + 2 (TRT) + dağıtım + perakende → toplama %5 BTV ve %20 KDV eklenir. Bu yüzden 'sadece aktif tüketim' kaleminin neredeyse 1,5 katı son fatura çıkar.
Sayaç okuma ve 'tahakkuk' kelimesi
Dağıtım şirketi sayaçları her 1-2 ayda bir okur. Okumanın yapılamadığı dönemde geçmiş ortalamadan tahmini fatura kesilir; buna tahakkuk denir. Bir sonraki gerçek okumada fark düzeltilir. Yüksek tahakkuk geldi diye paniklemeyin — sonraki okumada düzelir, ama itiraz hakkınız da var.