Su faturası, bağlı bulunduğunuz büyükşehir belediyesine ait su ve kanalizasyon idaresinin (İSKİ İstanbul'da, ASKİ Ankara'da, İZSU İzmir'de, BUSKİ Bursa'da) tükettiğiniz su için kestiği aylık belgedir. Türkiye'de ulusal tek tarife yok — her şehir kendi belediye meclisi kararıyla fiyatı belirler. Bu yüzden İstanbul ve Konya su faturası karşılaştırması elma ile armut karşılaştırmasına benzer.
Üç ana kalem: su bedeli, atıksu, KDV
- Su bedeli: sayaçtan okunan tüketim × birim fiyat. Birim m³ (metreküp).
- Atıksu bedeli: kullanılan suyun kanalizasyona aktığı varsayımıyla ek olarak alınan kalem. Genelde su tüketiminin %50 ile %100 arası bir oranıdır; şehre göre değişir. İSKİ'de yaklaşık %50, bazı illerde %80'e çıkabilir.
- KDV: %1 (içme ve kullanma suyu için indirimli oran).
Yani fatura toplamı kabaca: tüketim × birim × (1 + atıksu oranı) × 1,01. Atıksu kalemi neden ayrı? Belediye argümanı: arıtma tesislerinin maliyeti tüketilen suyun hacmiyle orantılı; içme bedeli o maliyeti kapsamaz.
Kademeli tarife mantığı
Çoğu büyükşehir kademeli tarife uygular. İdeal vatandaş davranışı düşük tüketim olduğu için ilk kademe ucuz, üst kademeler pahalıdır:
- 1. kademe: aylık 0-10 m³ — en ucuz birim fiyat.
- 2. kademe: aylık 10-20 m³ — orta birim fiyat.
- 3. kademe: aylık 20+ m³ — yüksek birim fiyat.
Aralıklar şehre göre değişir. 4 kişilik bir ailenin aylık tüketimi 12-18 m³ aralığındadır; bu da çoğunlukla 1. ve 2. kademeden hesaplanır. Yüzme havuzlu villa, çiftlik, sanayide 3. kademeye çabuk girilir.
Mesken, işyeri, resmi daire farkı
Aynı şehirde abone tipi tarifeyi değiştirir:
- Mesken: en avantajlı tarife.
- İşyeri / ticarethane: mesken tarifesinin yaklaşık 2-3 katı.
- Resmi daire: kamu kurumu özel tarifesi.
- İnşaat: en yüksek tarife — şantiye tüketimini caydırmak için.
Bu yüzden mesken adresine ticari faaliyet kaydedildiğinde idare tarife değişikliği yapar; ev olarak kullanılan adresin işyeri sayacıyla bedellendirildiği durumlar yıllık binlerce TL'ye mal olabilir.
Sayaç okuma ve tahakkuk
Sayaç genelde her 1-2 ayda bir okunur. Okumanın yapılamadığı durumda tahakkuk faturası kesilir; geçmiş ortalama üzerinden tahmini ücret çıkar. Bir sonraki okumada gerçek tüketimle karşılaştırılır, fark mahsup edilir. Anormal yüksek bir tahakkuk geldiyse paniğe gerek yok — gerçek okumada düzelir.