Veraset ve intikal vergisi, bir kişinin mal varlığına başkasından bedelsiz geçen değerleri vergileyen üst kategoridir. İki farklı şekilde tetiklenir:
- Veraset: ölüm yoluyla intikal. Mirasçı sıfatıyla aldığınız mülk, para, araç, kıymetli evrak.
- İvazsız intikal: hayatta iken bağış, hibe, hediye yoluyla intikal. Anne-babanın çocuğa daire vermesi, kardeşler arası para transferi, ihaleyle değil bağışla edinim.
Mevzuat dayanağı 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, 1959'dan beri yürürlükte. Vergi idaresi GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı); beyanname mirasbırakanın son ikametgâh yerindeki vergi dairesine verilir.
Vergi dilimleri ve oranlar
Vergi tek oranla değil artan oranlı dilim sistemiyle hesaplanır. Veraset (ölüm) ve ivazsız intikal (bağış) için iki ayrı tarife vardır; ivazsız intikal tarifesi daha yüksektir çünkü hayatta iken yapılan bağışı caydırma amacı taşır.
Veraset tarifesi (ölüm yoluyla)
Yaklaşık beş dilim halindedir; en alttaki dilim için %1'den başlar, en üst dilim için %10'a kadar yükselir. Dilimlerin TL üst sınırları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
İvazsız intikal tarifesi (bağış)
Aynı dilim mantığı ama oranlar daha yüksek: %10'dan başlayıp %30'a kadar çıkar. Bu yüzden hayatta iken çocuğa daire devretmek, ölümle intikal etmesini beklemekten daha pahalıya mal olur — vergi açısından.
İstisna tutarları: 1. derece mirasçılar için indirim
Eş ve çocuklar için 'değer indirimi' uygulanır; belirli bir tutara kadar mirasın vergisi sıfırdır. Bu indirim her mirasçı için ayrı uygulanır:
- Eş için: daha yüksek istisna (eşe 'sağ kalan eş hissesi' avantajı tanınır).
- Çocuklar için: standart istisna tutarı.
- Engelli mirasçılar için: ek indirim mevcuttur.
Tutarlar her yıl ocak ayında yeniden değerleme oranıyla güncellenir. 2026 için YDO %25,49 (27 Kasım 2025 tarihli, 33090 sayılı Resmi Gazete, VUK 585 sayılı Genel Tebliğ). Vergi dilim üst sınırları, istisnalar ve ceza tutarları bu oranda artırıldı; güncel rakamı GİB sirkülerlerinden ya da sayfa üstündeki hesaplayıcıdan alın.
Beyanname: ölümden 4 ay içinde
Mirasbırakanın ölümünden itibaren 4 ay (yurtdışında ölüm halinde 6 ay) içinde mirasçılar topluca veya bireysel olarak veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermek zorundadır. Geç verilirse usulsüzlük cezası işler. Beyannameyle birlikte:
- Veraset ilamı (mahkeme veya noterden alınır)
- Mirasbırakanın mal varlığı listesi (tapu, araç ruhsatı, banka hesap dökümleri)
- Borç bildirimi (mirasçının ödeyeceği vergiyi düşürür)
Taksitle ödeme: 3 yıla kadar
Vergi, beyannameyi takip eden 3 yıl içinde 6 eşit taksitte ödenebilir. Mayıs ve kasım aylarında olmak üzere yılda iki kez taksit yatırılır; toplamda 3 yıl × 2 = 6 taksit. Faiz işlemez; bu vergi açısından nadir görülen bir avantajdır.
Önemli istisna: tapu işlemleri için ilişiksiz belgesi
Mirasla intikal eden tapuyu satmak veya bağışlamak için 'ilişiksizlik belgesi' gerekir. Yani veraset vergisi tahakkuk etmemiş veya ödenmemişse tapu sicil müdürlüğü işlem yapmaz. Mirasçılar 'biz vergisini ödemeyiz' diyerek tapuyu da kullanamaz hâle gelir; pratikte ödeme zorlanmıştır.