BES, SGK emekli aylığınızı tamamlayıcı bir özel emeklilik sistemidir. Belirli aralıklarla yatırdığınız primler fonlarda değerlendirilir; emeklilik şartlarını sağladığınızda ya tek seferde ya da yıllık gelir sigortası olarak çekersiniz.
Devlet katkısı: sistemin can damarı
Devlet, ödediğiniz BES priminin %30'unu ek katkı olarak hesabınıza ekler. Üst sınır var: yıllık brüt asgari ücretin %30'unu geçemez (2026'da yaklaşık 118.908 TL × %30 = 35.672 TL maksimum yıllık katkı). Yani ayda kabaca 9.900 TL'lik katkı için sistem optimize.
Hak ediş kademeli
Devlet katkısı hesabınıza yatar ama hemen tamamı sizin değildir:
- 3 yıldan az: %0 hak ediş, çıkarsanız katkı tutarı silinir.
- 3-6 yıl: %15 hak ediş.
- 6-10 yıl: %35.
- 10 yıl + 56 yaş: %60.
- Emeklilik koşulu (10 yıl + 56 yaş): %100.
Otomatik BES (OKS) ile farkı
2017'de devreye giren Otomatik Katılım Sistemi, çalışanlar onaylamasa bile şirket tarafından otomatik açılan bir BES'tir. Çalışanın brütünden %3 kesilir. 2 ay içinde cayma hakkı vardır ve yatırılan para iade edilir. Kalan herkes hesap aktif kalır; ama klasik BES'in tüm avantajları (devlet katkısı %30) burada da geçerlidir.
Fon seçimi
Risk profilinize göre fon seçilir: hisse ağırlıklı (yüksek risk-getiri), borçlanma araçları (orta), katılım (faizsiz), altın, döviz fonu vb. Yılda en fazla 6 kez fon değişimi ücretsizdir. Türkiye'de BES sektörünün önemli sıkıntısı: enflasyon altında kalan getirilerle reel kayıp yaşanması.