Aylık bağlama oranı, emekli aylığınızın ortalama prime esas kazancınızın kaçıncı yüzdesine denk geldiğini gösteren katsayıdır. ABO yüksekse emekli aylığınız brüt maaşınıza yakın çıkar; düşükse uçurum açılır.
Formül kabaca
2008 sonrası sisteme göre: ilk 9 prim yılı için %50, sonraki yıllar için her tam yıl %2 ekleme yapılır. Yani:
- 9 yıl × 360 = 3.240 prim günü → ABO %50
- 15 yıl × 360 = 5.400 prim günü → ABO %62
- 25 yıl × 360 = 9.000 prim günü → ABO %82
- 30 yıl × 360 = 10.800 prim günü → ABO %92 (tavanı %95)
2008 öncesi prim günleriniz daha yüksek katsayıyla işler — kademeli geçiş sistemi vardır. Ayrıntılı hesap için "karma sistem" devreye girer ve eski + yeni dönem prim günleri ayrı katsayılarla işlenip toplanır.
Niye iki kişi aynı maaşla farklı emekli olur?
Çok rastlanan tablo: iki kişi de 4.000 prim günü ile emekli, aylıkları aynı brüt 25.000 TL. Bir tanesi 30 yıllık ABO ile %85 alıyor, öbürü 9 yıllık ABO ile %50. Sonuç: birinde 21.250 TL, öbüründe 12.500 TL emekli aylığı. Aynı kazanç, çok farklı sonuç. Prim gün sayısı maaş kadar belirleyicidir.
Pratik anlamı
Genç yaşta sigortaya girmek ABO için en büyük avantaj — sürenin uzunluğu doğrudan oran getirir. Geç başlayan biri için prim borçlanması (askerlik, doğum, yurtdışı süresi) gün sayısını artırmanın legal bir yoludur ve ABO'yu yukarı çeker.