Prime Esas Kazanç (PEK) Nedir? 2026

Prime esas kazanç, kısaca PEK, SGK'ya yatırılacak primin hesaplandığı brüt rakamdır. Tek başına maaş değil; maaş + ikramiye + düzenli ek ödemelerin toplamıdır. Yıllar geçtikçe biriken PEK rakamlarının ortalaması, emekli aylığınızın temelini oluşturur.

Taban: asgari ücret

Hiç kimse asgari ücretten düşük PEK gösteremez. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL ise PEK tabanı da budur. Bordroda "yarı zamanlı çalışan" olsanız bile prim asgari ücretten hesaplanır — sadece çalışılan gün üzerinden orantılı yapılır.

Tavan: 9 kat

7566 sayılı Kanun'la tavan katsayısı 1 Ocak 2026'dan itibaren 7,5'tan 9'a çıkarıldı: 2026 PEK tavanı 33.030 × 9 = 297.270 TL. Brüt maaşınız bu rakamın üstündeyse SGK primi yine 297.270 üzerinden hesaplanır; üstü prime girmez. Bu, çift etkili bir kuraldır:

İşveren ve çalışan için: Yüksek maaşta bile prim yükü sınırlı kalır.
Emeklilik için: Tavan üstü maaşın "yararı" yoktur. 297.270 TL maaşla emekli olan biri ile 600.000 TL maaşla emekli olan biri arasında — aynı prim günü ile — kâğıt üzerinde aynı emekli aylığını alır.

İsteğe bağlı PEK seçimi (4B'liler için)

Bağ-Kur (4B) statüsündekiler kendi PEK'lerini seçer. Asgari ücretten prim ödemek en ucuz yol ama emekli aylığını da en alt seviyede tutar. Yüksek emekli aylığı isteyenler tavana yakın PEK beyan eder — ama o ay her ay yüksek prim demektir. Pratikte çoğu serbest meslek erbabı asgari ücreti seçip emekli aylığını minimum kabul eder.

Örnekler

1Brüt 50.000 TL maaş → PEK 50.000 (taban-tavan arasında, olduğu gibi).

2Brüt 350.000 TL maaş → PEK 297.270 ile sınırlı; aradaki 52.730 TL prim hesabına girmez.

3Brüt 25.000 TL gösterilmek istenmiş → PEK tabandan 33.030 olarak işlenir, fark için işveren ceza kesilir.

44B serbest meslek, ayda 80.000 TL geliri var ama PEK'i 50.000 TL seçti → emekli aylığı bu rakam üzerinden hesaplanır.

Sıkça Sorulanlar

PEK tavanı her yıl değişir mi?

Evet, brüt asgari ücretle birlikte değişir. Katsayı 2025'e kadar 7,5 idi; 7566 sayılı Kanun'la 2026'dan itibaren 9 kat oldu. 2025'te 195.041,40 TL olan tavan 2026'da hem asgari ücret artışı hem katsayı değişikliğiyle 297.270 TL'ye çıktı.

Tavanın üstü maaş için ekstra prim ödeyebilir miyim?

Hayır. SGK kanunu tavan üstü prime izin vermez. "Daha yüksek emekli aylığı için ekstra ödeyeyim" mantığı işlemez. BES bu boşluğu özel emeklilikle kapatma seçeneğidir.

İkramiye PEK'e nasıl girer?

Yılbaşı, yılsonu, performans gibi düzenli ikramiyeler ödendiği ayda PEK'e dahil edilir. Bu yüzden ikramiye alınan ay tavan aşılırsa o ayın primi tavanla sınırlanır; ikramiyenin geri kalanı prime girmez.

Yüksek emekli aylığı isteyen ne yapmalı?

PEK tavanına yakın prim ödemeyi sürdürmek + prim gün sayısını yüksek tutmak (3.600'ün çok üstü). Tavandan emekli olan kişi ortalama bir 4A çalışanından %30-40 daha yüksek aylık alabilir; ama tavan üstü maaş emekli aylığını artırmaz.