Emeklilik yaşı, prim gün ve sigortalılık süresini tamamlamış bir kişinin SGK'dan yaşlılık aylığı bağlatabilmek için doldurması gereken yaştır. Türkiye'de tek bir sayı yok — yaş, üç şeye birden bağlı: cinsiyet, ilk işe giriş tarihi ve prim gün sayısı.
Asıl belirleyici tarih 8 Eylül 1999. Bu tarihte 4447 sayılı kanun yürürlüğe girdi ve emekliliğe yaş şartı geldi. O öncesi sigortalı olanlar farklı bir kapıdan, sonrası ise kademeli olarak yükselen yaşlardan emekli oluyor.
Üç dönem, üç farklı kural
1) 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar (EYT)
Yaş şartı yok. Sadece prim gün sayısı (3.600 ile 5.975 gün arasında değişen) ve sigortalılık süresi (kadın 20, erkek 25 yıl) tutturulduğunda emeklilik hakkı doğar. 2023'te çıkan EYT kanunu yaş şartını sıfırladı.
2) 9 Eylül 1999 — 30 Nisan 2008 arası sigortalı olanlar
Kademeli sistem var. Kadınlar 58, erkekler 60 yaşında başlayan tablo, sigortalılık başlangıç tarihine göre yıllar ilerledikçe yaşı yükseltir. Örneğin 2000'de işe başlayan bir kadın 58 yaşında emekli olurken, 2007'de işe başlayan bir kadın aynı tabloda 60+'a çıkıyor.
3) 1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanlar
Bu grup için sürpriz var: kadın 58, erkek 60'tan başlayan yaş 2036'dan itibaren her yıl artar. Son sigortalılar kadın 65, erkek 65 yaşına kadar yükselecek. Bu, Türkiye'nin emeklilik yaşını AB ortalamasına yaklaştırma reformudur.
Erken emeklilik kapıları
- EYT: 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar için yaş şartsız.
- Kısmi emeklilik: Daha düşük prim gün ile (kadın 7.200, erkek 9.000 gün civarı) ama daha yüksek yaşta emeklilik mümkündür.
- Engelli emekliliği: Sağlık kurulu raporuyla %40 ve üzeri özürlüler düşük prim gün ve yaşla emekli olabilir.
- Maden, ağır işler: Yıpratıcı sektörlerde yaş şartı düşürülür; her 1 yıl maden çalışması 6 ay erken emeklilik etkisi yapar.
Hangi tarih sayılır?
'İlk sigortalılık tarihi' SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı'ndan hangisi önce ise odur. Çıraklık veya stajyer sigortası bu tarihi başlatır. Tarihi e-Devlet'ten 'SGK Sigortalı Tescil ve Hizmet Bilgileri' bölümünden öğrenebilirsiniz; emeklilik hesabı bu tek tarihten başlar, değiştirilemez.