Yakıt tüketimi, bir aracın 100 kilometrelik mesafede tükettiği litre cinsinden yakıt miktarıdır. Türkiye'de — Avrupa standardına paralel — birim lt/100 km'dir. ABD'de tersine 'mil başına galon' (mpg) kullanılır. Düşük lt/100 km değeri ekonomik araç anlamına gelir; 5 lt/100 km tüketen bir araba 9 lt/100 km tüketenden iki kat daha verimlidir.
Şehir içi, şehir dışı, karma
Üreticiler aracın tüketimini üç farklı değerle açıklar:
- Şehir içi tüketim: dur-kalk trafiğinde, düşük hızda, sık fren-gaz değişiminde. En yüksek değer.
- Şehir dışı tüketim: sabit hızda otoyolda. En düşük değer (ama 130+ km/saat üstünde tekrar artar).
- Karma tüketim: bu ikisinin ağırlıklı ortalaması. Resmi etikette ve broşürde gördüğünüz değer.
Reklamlarda 'sadece 4,5 lt' deniyorsa genelde karma değerdir; gerçek hayatta günlük şehir içi sürüşe denk gelmez. Şehir içi değer her zaman karma değerden 1-2 litre yüksektir.
WLTP vs NEDC: standart farkı
Avrupa'da iki farklı test prosedürü kullanıldı:
- NEDC (1996-2017): eski standart. Laboratuvar ortamında, ideal koşullarda; gerçek tüketimden %20-30 daha düşük değerler verirdi. 'Etiketim diyor ki 5 lt, ben 8 lt yapıyorum' şikâyetinin sebebiydi.
- WLTP (2017 sonrası): yeni standart. Daha gerçekçi sürüş profilleri, hızlanma, klima kullanımı dahil. Gerçek tüketime daha yakın değerler verir; %10-15 daha yüksek görünür ama daha güvenilir.
2017 sonrası satılan tüm yeni araçlar WLTP ile etiketlenmiştir. İkinci el bir araç bakıyorsanız 'NEDC değerine 1-2 litre ekle' kuralıyla daha gerçekçi tahmin yaparsınız.
Gerçek tüketimi etkileyen faktörler
- Sürüş tarzı: ani hızlanma + ani fren tüketimi %30'a kadar artırır. Erken vites + sabit hız %15-20 düşürür.
- Klima: aktifken %10-20 ekstra tüketim. Şehir içi düşük hızda etki daha fazla.
- Yük: bagajda 100 kg fazla yük tüketimi %2-5 artırır. Tavan portbagajı aerodinamiği bozarak %10-15 artırır.
- Lastik basıncı: 0,5 bar düşük basınç tüketimi %3-5 artırır. Aylık kontrol şart.
- Hava şartları: rüzgâr direnci ve soğuk motor (kısa şehir içi yolculuklar) tüketimi yükseltir.
- Yakıt türü: dizel benzine göre %20-30 daha az tüketir; ama dizel araç fiyatı genelde daha yüksektir.
Hesaplama ve takip
Manuel hesaplama: Depoyu tam doldurun, kilometre sayacını sıfırlayın. Bir sonraki dolumda harcadığınız litre / aldığınız mesafe × 100 = lt/100 km. Bu en kesin yöntemdir; araç bilgisayarındaki ortalama tüketim genelde optimist gösterir.
Modern araçların çoğunda 'anlık tüketim' ve 'ortalama tüketim' göstergesi vardır. Birim genelde lt/100 km veya kullanıma göre lt/saat (boşta çalışmada).