Taksit, bir ödeme yükümlülüğünü zamana yayan en yaygın yöntem. Türkiye'de tüketici borçlanmasının temel aracı: kredi kartı taksiti, ihtiyaç kredisi, taşıt kredisi, konut kredisi — hepsinde temel mantık aynı. Anaparaya faiz eklenir, toplam belirli sayıda eşit (ya da yapılandırılmış) ödemeye bölünür.
Faizsiz taksit gerçekten faizsiz mi?
Kart taksiti kampanyaları "3 taksit, faizsiz" diye yazılır. Bunun anlamı: tüketici faiz ödemiyor. Maliyet üye iş yerine yansıtılır — banka iş yerinden komisyon alır, iş yeri bunu fiyata gömer. Ürünün etiket fiyatına ekstra konmamışsa faizsiz taksit tüketici için gerçekten ücretsizdir. Ama "taksitle aynı fiyat, peşin %10 indirim" pazarlığı çıkıyorsa peşinden 10% kazanırsınız; demek ki taksit zaten %10 zamlı.
Anuite (eşit) taksit
İhtiyaç ve konut kredilerinde standart yöntem. Her ay aynı taksit ödersiniz ama içeriği değişir:
- İlk aylar: Taksit içinde faiz ağırlıklı, anapara azaldıkça anapara payı büyür.
- Son aylar: Taksit aynı kalır ama içinde anapara payı baskın, faiz azalır.
Bu yüzden 10 yıllık konut kredisinde ilk 5 yıl çoğunlukla faiz ödersiniz; ana paranızın çoğu ikinci yarıda iner.
Erken kapama indirimi
Bireysel kredilerde erken kapama yaparsanız bankaya en fazla %2 (12 aydan kısa kalan vadelerde) ya da %1 (12 aydan uzun) erken kapama tazminatı ödersiniz. Konut kredisinde değişken faizliler için tazminat uygulanmaz. Erken kapama, anaparanın geri kalanından ödenmemiş faizi indirme avantajı sağlar.
Taksit ertelemesi (öteleme)
Banka kampanyalarıyla taksitleri 1-3 ay erteleyebilirsiniz. Ama erteleme "silme" değil; ertelenen taksitin faizi vadeye yayılır ve toplam ödeme artar. Kısa vadeli nakit sıkıntısında işlevsel; uzun vadede yine yük.