Harf notu, başarıyı sayısal puan yerine harflerle ifade eden değerlendirme sistemidir. Üniversitelerin neredeyse tamamı, bazı kolejler ve özel liseler kullanır. Her harfin bir katsayı karşılığı vardır; bu katsayılar 4'lük not ortalamasını (AGNO/GANO) hesaplamak için kullanılır.
Türkiye'deki üniversitelerin büyük çoğunluğu Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından önerilen tabloyu uygular. Bazı vakıf üniversiteleri ABD modelini benimser (A, A-, B+, B gibi); aralarındaki temel fark çözünürlük: ABD sisteminin notları daha incedir.
Türkiye'de yaygın YÖK tablosu
- AA — 4,00: 90-100 (mükemmel)
- BA — 3,50: 85-89 (çok iyi)
- BB — 3,00: 80-84 (iyi)
- CB — 2,50: 75-79 (iyi-orta)
- CC — 2,00: 70-74 (orta)
- DC — 1,50: 65-69 (geçer-koşullu)
- DD — 1,00: 60-64 (geçer-koşullu)
- FD — 0,50: 50-59 (kalır, koşullu)
- FF — 0,00: 0-49 (kalır)
Yüzdelik aralıklar üniversiteden üniversiteye değişir. Bazı üniversiteler AA için 90+ yerine 88+ kabul eder; bunu 'mutlak değerlendirme' yöntemi belirler.
Bağıl mı mutlak mı?
Üniversiteler iki farklı yöntem uygular:
- Mutlak değerlendirme: Yüzde aralıkları sabittir. 90+ aldıysanız AA. Sınıfın geneli ne olursa olsun değişmez.
- Bağıl değerlendirme: Sınıfın ortalama ve standart sapması hesaplanır; harfler ortalamaya göre dağıtılır. Sınıfın geneli düşükse 65 puanla AA, başarılı bir sınıfta 90 puanla CC alabilirsiniz.
Hangi yöntemin uygulandığını ders içerik bilgisi (syllabus) belirtir. Bağıl değerlendirme öğretim üyelerinin tercihine bağlıdır.
AGNO/GANO nasıl hesaplanır?
Kısaltmalar farklı: AGNO 'akademik genel not ortalaması', GANO 'genel ağırlıklı not ortalaması' anlamına gelir; çoğu üniversite ikisinden birini kullanır. Mantık aynı:
AGNO = Σ (her dersin harf notu katsayısı × ders kredisi) / Σ (ders kredisi toplamı)
Yani not katsayısını ders kredisiyle çarparsınız, hepsini toplar, toplam krediye bölersiniz. Yüksek krediye sahip dersler ortalamayı daha çok etkiler.
Geçer-kalır kesintisi
YÖK kuralı: 2,00'ın altındaki AGNO başarısız sayılır. DD ve DC notları 'koşullu geçer'dir — derste tek başına geçilse bile genel ortalamanız 2,00 altındaysa o ders tekrar açılır. FD ve FF doğrudan kalır, telafi sınavı yoksa ders tekrar alınır.
100'lük sisteme dönüştürme
Yurtdışı başvurular ve KPSS gibi durumlarda 4'lükten 100'lüğe dönüşüm gerekir. YÖK'ün resmi dönüşüm tablosu vardır; tüm eşikler tek tablo halinde belirlenir. Genel olarak 4,00 = 100, 2,00 = 65 civarında düşer; tablo doğrusal değildir, eşik tablosudur. Sayfa üstündeki hesaplayıcıdan tam dönüşümü yapabilirsiniz.