Yıllık ücretli izin, en az 1 yıl çalıştığınız iş yerinde hizmet sürenize göre 14, 20 ya da 26 işgünü olarak hak ettiğiniz ücretli izindir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi düzenler: 1 yılı dolduran her çalışan otomatik olarak hak kazanır, sözleşmede yazıp yazmaması fark etmez.
Burada 'işgünü' kritik kelime. Hafta tatili (genelde pazar) ve resmi tatiller izin gününüzden sayılmaz; bu yüzden 14 işgünü pratikte 19-20 takvim günü demektir.
Hizmet süresine göre kademeler
- 1-5 yıl arası: 14 işgünü
- 5-15 yıl arası (5 yıl dahil): 20 işgünü
- 15 yıldan fazla: 26 işgünü
İki sabit istisna var: 18 yaş altı çalışanlar ve 50 yaş üstü çalışanlar için yıllık izin asgari 20 işgününden başlar. Yer altı işlerinde çalışanlar için her kademeye 4 gün ekleniyor.
1 yılı doldurmadan izin var mı?
Yasa açıktır: 1 yılı doldurmadan yıllık izin hakkı doğmaz. Ancak işveren avans izin verebilir; bu fiili kullanım, hak doğumu değil — 1 yılı doldurduğunuzda kullandığınız avans izin, hak ettiğiniz izinden düşülür.
Kullanılmayan izin: para olarak ne zaman alınır?
Yıllık izin kural olarak kullandırılır, para olarak ödenmez. Tek istisna iş sözleşmesinin sona ermesi: işten çıkarken kullanmadığınız izinlerin tamamı son brüt günlük ücret üzerinden tazmin edilir. Bu ücret damga vergisi haricinde tüm vergilere tabidir — kıdem tazminatı gibi muafiyeti yoktur.
Sözleşme devam ederken 'izin paraya çevrilemez' kuralı sıkıdır. İşveren 'sen izne çıkma, parasını al' diyemez; izinin amacı dinlenmedir, yasa para olarak satın alınmasını yasaklar.
Bölünebilir mi?
Yıllık iznin 10 günlük bir kısmı kesintisiz kullandırılmak zorundadır; geri kalanı bölünebilir. Yani 14 günlük hak edenin 10 günü tek seferde, kalan 4 günü ayrı ayrı kullanılabilir. İşveren talebe göre günlük tarihi belirleyebilir — ama hakkın kullandırılmaması yasaldışıdır.