AGS Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Soruları — Çözümlü

Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Çözümlü Sorular

1. 1

   Öğretim yılı başında öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyini ve ön bilgilerini belirleyip uygun gruba yerleştirmek amacıyla yapılan değerlendirme türü aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Biçimlendirici (formatif) değerlendirme
   • B) Düzey belirleyici (summatif) değerlendirme
   • C) Tanıma-yerleştirme (diagnostik) değerlendirme
   • D) İzleme değerlendirmesi
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: C

   Süreç başında, ön bilgi ve hazırbulunuşluğu belirleyip yerleştirme amacıyla yapılan değerlendirme tanıma-yerleştirme (diagnostik) değerlendirmedir. Biçimlendirici süreç içinde, summatif ise süreç sonunda yapılır.

2. 2

   Öğretim süreci devam ederken öğrenci öğrenmelerini izlemek, eksiklikleri belirlemek ve gerekli düzeltmeleri yapmak amacıyla yapılan değerlendirme türü aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Summatif (Düzey Belirleme) Değerlendirme
   • B) Biçimlendirme (Süreç) Değerlendirme
   • C) Tanıma (Diagnostik) Değerlendirme
   • D) Yerleştirme Değerlendirme
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: B

   Biçimlendirme (süreç) değerlendirme, öğretim süreci içinde öğrenme eksikliklerini gidermek ve öğretimi düzenlemek amacıyla yapılır. Summatif değerlendirme süreç sonunda, tanıma ve yerleştirme ise süreç başında yapılır.

3. 3

   AGS Eğitim Bilimleri testinde yer alan bir maddenin güçlük indeksi 0,10 olarak hesaplanmıştır. Bu madde için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Madde çok kolaydır ve ayırt ediciliği düşüktür.
   • B) Madde normal zorlukta olup ideal bir maddedir.
   • C) Madde çok zordur ve testten çıkarılması düşünülebilir.
   • D) Madde çeldiricileri işlevsizdir ve kolaylaştırılmalıdır.
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: C

   Madde güçlük indeksi 0,00 ile 0,20 arasında ise madde 'çok zor' olarak kabul edilir. Çok zor maddeler genellikle ayırt edicilikleri düşük olabileceğinden testten çıkarılması veya düzenlenmesi önerilir.

4. 4

   Bir araştırmacı, geliştirdiği 'kaygı ölçeği'nin gerçekten kaygı adı verilen, doğrudan gözlenemeyen psikolojik özelliği (yapıyı) ölçüp ölçmediğini; ölçeğin kuramsal olarak ilişkili olması beklenen değişkenlerle olan ilişkilerini inceleyerek araştırmaktadır. Bu çalışma hangi geçerlik türüne yöneliktir?

   • A) Yapı geçerliği
   • B) Kapsam geçerliği
   • C) Görünüş geçerliği
   • D) Ölçüte dayalı geçerlik
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: A

   Doğrudan gözlenemeyen, kuramsal olarak tanımlanmış soyut özelliklerin (kaygı, zekâ, tutum gibi 'yapı'ların) ölçülme derecesini, beklenen ilişkiler üzerinden inceleyen geçerlik türü yapı geçerliğidir.

5. 5

   Bir üniversiteye giriş sınavından alınan puanların, öğrencilerin ileride üniversitedeki akademik başarılarını ne ölçüde doğru kestirdiğini belirlemek amacıyla yapılan geçerlik çalışması aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ölçüte dayalı yordama geçerliği
   • B) Kapsam geçerliği
   • C) Görünüş geçerliği
   • D) Yapı geçerliği
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: A

   Bir ölçme aracının puanlarının, dış bir ölçütle (burada gelecekteki akademik başarı) ilişkisine bakılarak geleceğe dönük tahmin gücünün incelenmesi, ölçüte dayalı geçerliğin yordama (kestirim) türüdür.

6. 6

   Bir matematik sınavının yalnızca işlem sorularından oluşup geometri konularına hiç yer vermemesi, bu sınavın hangi geçerlik türünün düşük olduğunu gösterir?

   • A) Kapsam (içerik) geçerliği
   • B) Görünüş geçerliği
   • C) Yordama geçerliği
   • D) Uyum geçerliği
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: A

   Ölçme aracının, ölçmek istediği konu/kapsamı dengeli biçimde temsil etmesi kapsam (içerik) geçerliğidir. Geometriye hiç yer verilmemesi kapsamı eksik temsil ettiği için kapsam geçerliğini düşürür.

7. 7

   Bir ölçme aracının geçerliliğinin yüksek olabilmesi için güvenirliğinin de yüksek olması zorunludur. Ancak güvenirliği yüksek olan bir aracın geçerliliği düşük olabilir. Bu duruma göre güvenirlik ve geçerlilik arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   • A) Güvenirlik, geçerlilik için yeterli bir koşuldur.
   • B) Geçerlilik, güvenirlik için gerekli bir koşuldur.
   • C) Güvenirlik, geçerlilik için gerekli ancak yeterli olmayan bir koşuldur.
   • D) Geçerlilik ve güvenirlik birbirinden bağımsız özelliklerdir.
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: C

   Bir ölçme aracının geçerli olabilmesi için önce güvenilir olması gerekir (gerekli koşul). Ancak güvenilir olması tek başına geçerli olmasını sağlamaz (yeterli değildir). Bu nedenle güvenirlik, geçerlilik için gerekli ancak yeterli olmayan bir koşuldur.

8. 8

   Bir sınıftaki öğrencilerin sınav puanlarının en yükseği 92, en düşüğü 47'dir. Bu dağılımın ranjı (değişim aralığı) kaçtır?

   • A) 45
   • B) 92
   • C) 47
   • D) 69,5
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: A

   Ranj (değişim aralığı), dağılımdaki en büyük değer ile en küçük değer arasındaki farktır: 92 − 47 = 45. Ranj, bir dağılımın yayılımı hakkında kaba bir bilgi veren en basit yayılım ölçüsüdür.

9. 9

   Bir basketbol takımında oyuncuların birbirinden ayırt edilebilmesi için forma numaraları verilmiştir. Bu numaralar yalnızca kimlik/ayırt etme bilgisi taşır; sayısal büyüklükleri bir üstünlük ya da sıra bildirmez. Buna göre forma numaralarıyla yapılan ölçme hangi ölçek türüne örnektir?

   • A) Sınıflama (adlandırma) ölçeği
   • B) Sıralama ölçeği
   • C) Eşit aralıklı ölçek
   • D) Oranlı ölçek
   Cevabı ve çözümü göster

   Doğru cevap: A

   Sayıların yalnızca adlandırma/ayırt etme (kimlik) amacıyla kullanıldığı, aralarında büyüklük-küçüklük ya da sıra ilişkisi bulunmayan ölçek sınıflama (adlandırma) ölçeğidir. Forma numarası, ehliyet sınıfı, cinsiyet kodu gibi örnekler bu türdendir.

10. 10

    7, 9, 4, 10, 6 puanlarından oluşan bir dizinin ortancası (medyanı) kaçtır?

    • A) 7
    • B) 6
    • C) 9
    • D) 7,2
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    Ortanca bulunurken veriler küçükten büyüğe sıralanır: 4, 6, 7, 9, 10. Tek sayıda (5) veri olduğundan tam ortadaki değer ortancadır; bu da 3. sıradaki 7'dir. (Aritmetik ortalama ise 7,2'dir.)

11. 11

    Aynı testin aynı gruba belirli bir süre sonra yeniden uygulanıp iki uygulamadan elde edilen puanlar arasındaki korelasyona bakılarak güvenirliğin kestirildiği yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Test-tekrar test yöntemi
    • B) KR-20 yöntemi
    • C) Paralel (eşdeğer) formlar yöntemi
    • D) Cronbach Alfa yöntemi
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    Aynı testin aynı gruba bir süre sonra tekrar uygulanıp puanların tutarlılığına bakılması test-tekrar test (kararlılık) yöntemidir. KR-20 ve Cronbach Alfa iç tutarlılık, paralel formlar ise eşdeğer iki form yöntemidir.

12. 12

    Aynı kapsamı ölçen, aynı güçlük ve ayırt edicilik düzeyinde fakat farklı sorulardan oluşan iki ayrı test formunun aynı gruba uygulanıp puanlar arasındaki korelasyonun hesaplandığı güvenirlik belirleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Paralel (eşdeğer) formlar yöntemi
    • B) Test-tekrar test yöntemi
    • C) İç tutarlılık (KR-20) yöntemi
    • D) Test yarılama yöntemi
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    Tanımlanan işlem paralel (eşdeğer) formlar yöntemidir: aynı özelliği ölçen iki eşdeğer form uygulanır ve formlardan elde edilen puanlar arasındaki ilişki güvenirlik göstergesi olarak hesaplanır. Test-tekrar testte aynı form iki kez uygulanır; iç tutarlılık tek uygulamaya, test yarılama testin iki yarısına dayanır.

13. 13

    Aşağıdaki ölçme durumlarının hangisinde kullanılan ölçek 'mutlak (gerçek) sıfır' noktasına sahip olduğu için elde edilen ölçümler üzerinde oranlama (örneğin 'iki katı' demek) anlamlıdır?

    • A) Bir cismin kilogram cinsinden kütlesinin ölçülmesi
    • B) Termometreyle santigrat (°C) cinsinden sıcaklığın ölçülmesi
    • C) Öğrencilerin sınav sonucuna göre 1., 2., 3. diye sıralanması
    • D) Bir tutum anketinde 'katılıyorum-kararsızım-katılmıyorum' derecelerinin puanlanması
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    Mutlak sıfırı bulunan, dolayısıyla oranlamaya izin veren ölçek oranlı ölçektir. Kütlenin 0 kg olması özelliğin tümüyle yokluğunu gösterir ve '8 kg, 4 kg'ın iki katıdır' demek anlamlıdır. Santigrat sıcaklık eşit aralıklı (göreli sıfır), sıralama işlemi sıralama ölçeği, Likert dereceleri ise sıralama düzeyindedir; bunlarda oranlama yapılamaz.

14. 14

    Bir öğretmenin öğrencileri birbiriyle kıyaslamadan, önceden belirlenmiş bir ölçüte (örneğin 100 üzerinden 70) göre 'geçti/kaldı' kararı vermesi hangi değerlendirme yaklaşımıdır?

    • A) Bağıl (norm dayanaklı) değerlendirme
    • B) Mutlak (ölçüt dayanaklı) değerlendirme
    • C) Sıralamaya dayalı değerlendirme
    • D) Grup içi değerlendirme
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: B

    Önceden belirlenmiş sabit bir ölçüte göre karar verilmesi mutlak (ölçüt dayanaklı) değerlendirmedir. Bağıl (norm dayanaklı) değerlendirmede ise öğrenci, grubun başarısına göre değerlendirilir.

15. 15

    Aşağıdaki ölçeklerin hangisinde sıfır noktası gerçek bir yokluğu göstermez; yani sıfır göreli (itibari) bir başlangıç noktasıdır?

    • A) Santigrat (°C) sıcaklık ölçeği
    • B) Kilogram cinsinden kütle ölçeği
    • C) Metre cinsinden uzunluk ölçeği
    • D) Saniye cinsinden süre ölçeği
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    Santigrat sıcaklık ölçeğinde 0 °C ısının yokluğu değil, suyun donma noktası olarak belirlenmiş göreli bir başlangıçtır; bu nedenle eşit aralıklı ölçektir. Kütle (kg), uzunluk (m) ve süre (sn) ölçeklerinde sıfır gerçek yokluğu gösterdiğinden bunlar oranlı ölçektir.

16. 16

    Bir test maddesinin ayırt edicilik indeksi 0,45 olarak hesaplanmıştır. Buna göre bu madde için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Madde, başarılı ve başarısız öğrencileri iyi ayırt eder
    • B) Madde işlevsizdir, testten çıkarılmalıdır
    • C) Madde herkesin doğru yaptığı çok kolay bir maddedir
    • D) Madde, başarılı öğrencileri eleyen negatif ayırt edici bir maddedir
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    Madde ayırt edicilik indeksi 0,40 ve üzeri ise madde çok iyi ayırt edicidir; yani üst grup (başarılı) ile alt grup (başarısız) öğrencileri iyi ayırır. 0,45 bu nedenle nitelikli bir maddedir.

17. 17

    Doğru cevabın 1, yanlış/boş cevabın 0 olarak puanlandığı bir başarı testinde, maddelerin güçlük düzeyleri birbirinden farklıdır. Tek bir uygulamadan elde edilen verilerle iç tutarlılık güvenirliğini, maddelerin güçlüklerinin eşit olduğu varsayımına dayanmadan kestiren yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) KR-20
    • B) KR-21
    • C) Cronbach alfa
    • D) Test-tekrar test
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    KR-20, 0-1 (ikili) puanlanan testlerde iç tutarlılığı, her maddenin güçlüğünü hesaba katarak kestirir. KR-21 ise tüm maddelerin güçlüklerinin eşit olduğunu varsayar; güçlükler farklı olduğunda KR-20 daha uygundur. Cronbach alfa çoklu puanlanan ölçekler için, test-tekrar test ise kararlılık içindir.

18. 18

    Bir öğrencinin altı denemede aldığı doğru sayıları şöyledir: 20, 25, 30, 40, 40, 40. Bu veri dizisinin tepe değeri (modu) kaçtır?

    • A) 40
    • B) 35
    • C) 32,5
    • D) 30
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    Mod (tepe değer), bir dizide en çok tekrar eden değerdir. Bu dizide 40 değeri üç kez tekrar ettiğinden mod 40'tır. (Karşılaştırma için: ortanca 35, aritmetik ortalama 32,5'tir.)

19. 19

    Maddelerin '1-5 arası' derecelendirildiği (çoklu puanlanan) Likert tipi bir tutum ölçeğinin iç tutarlılığını belirlemek için en uygun güvenirlik katsayısı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Cronbach alfa
    • B) KR-20
    • C) KR-21
    • D) Test-tekrar test
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: A

    Cronbach alfa, KR-20'ye benzer biçimde iç tutarlılığı kestirir; farkı, 0-1 dışında çoklu puanlanan (anket, Likert tipi tutum ölçeği gibi) maddelerden oluşan ölçeklerde kullanılmasıdır.

20. 20

    Bir öğretmenin cetvelle masanın boyunu belirlemesi doğrudan ölçme; öğrencinin başarısını sınav puanıyla belirlemesi ise dolaylı ölçmedir. Başarının dolaylı ölçülmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Ölçme aracının pahalı olması
    • B) Ölçülecek özelliğin soyut olup doğrudan gözlenememesi
    • C) Öğretmenin zamandan kazanmak istemesi
    • D) Sonuçların sayısal olması
    Cevabı ve çözümü göster

    Doğru cevap: B

    Başarı, zekâ, tutum gibi özellikler soyut olup doğrudan gözlenip ölçülemez; bunlar ancak göstergeleri (sınav puanı vb.) üzerinden dolaylı olarak ölçülür. Bu nedenle dolaylı ölçme yapılır.

Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Diğer Konular