AGS Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi
AGS Eğitim ve Öğretimde Etik Soruları — Çözümlü
20 soru, her birinin doğru cevabı ve açıklaması ile. Önce kendin çöz, sonra çözümü aç.
Eğitim ve Öğretimde Etik Çözümlü Sorular
- 1
Kamu görevlisi bir öğretmenin, yürüttüğü iş ve işlemlere ilişkin kararlarını açık, anlaşılır ve denetlenebilir biçimde ortaya koyması ve gerektiğinde bunların gerekçelerini ilgililere açıklayabilmesi hangi etik ilkelerle ifade edilir?
- A) Saydamlık (şeffaflık) ve hesap verebilirlik
- B) Gizlilik ve sır saklama
- C) Gönüllülük ve süreklilik
- D) Otorite ve hiyerarşi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Saydamlık (şeffaflık), iş ve işlemlerin açık ve denetlenebilir olmasını; hesap verebilirlik ise kararların gerekçelerini ilgililere açıklayabilmeyi ifade eder. Kamu görevlileri görevlerini dürüst, tarafsız, şeffaf ve hesap verebilir biçimde yerine getirmelidir.
- 2
Eğitim ortamında karşılaşılan etik ikilemlerde karar verirken öncelikli olarak aşağıdakilerden hangisi esas alınmalıdır?
- A) Okul müdürünün kişisel tercihleri.
- B) Velilerin beklentileri.
- C) Öğrencinin üstün yararı ve mevcut mevzuat.
- D) Öğretmenin kendi iş yükünü azaltma isteği.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Eğitimde etik karar alma süreçlerinde temel referans noktası 'öğrencinin üstün yararı' ilkesidir. Bunun yanı sıra yasal mevzuat ve yönetmelikler de kararların dayanağı olmalıdır.
- 3
Eğitimcinin; öğrencilerin ırk, dil, din, cinsiyet ve sosyoekonomik durumu ne olursa olsun her birinin insan olmaktan kaynaklanan değerini gözeterek onlara değer vermesi ve onurlarını incitmemesi hangi etik ilkeyle açıklanır?
- A) İnsan onuruna saygı
- B) Tarafsızlık
- C) Sorumluluk
- D) Dürüstlük
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
İnsan onuruna saygı ilkesi, her bireyin insan olmaktan kaynaklanan değerinin gözetilmesini; öğrencilerin kişiliğine, onuruna ve haklarına saygı gösterilmesini gerektirir. Adil ve eşit davranma da bu saygının bir yansımasıdır.
- 4
Bir öğretmenin, öğrencilerini değerlendirirken kendi kişisel duygu, önyargı ve yakınlıklarını işin içine katmadan; yalnızca somut kanıt ve gözlemlere dayanarak karar vermesi hangi mesleki etik ilkeyle açıklanır?
- A) Tarafsızlık (yansızlık)
- B) Gizlilik (sır saklama)
- C) Sorumluluk
- D) Saygı
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Tarafsızlık (yansızlık), yansız kalmayı, gerçeği yansıtmayı; deneye, gözleme, kanıta ve somut verilere dayanarak hareket etmeyi gerektirir. Kişisel önyargı ve yakınlıkların karara karıştırılmaması bu ilkenin gereğidir.
- 5
Bir öğretmenin; ırk, dil, din, cinsiyet ve siyasi görüş gözetmeden öğrencilerine adil ve eşit davranması hangi mesleki etik ilkesiyle ilgilidir?
- A) Adil ve eşit davranma (tarafsızlık)
- B) Gizlilik
- C) Kaynakların etkili kullanımı
- D) Mesai saatlerine uyma
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Öğrenciler arasında hiçbir ayrım gözetmeden adil ve eşit davranmak 'adil ve eşit davranma' (tarafsızlık) etik ilkesidir ve MEB Etik Davranış İlkeleri'nde açıkça yer alır.
- 6
Bir öğretmenin sınav sonuçlarını, öğrenci başarılarını ve mesleki çalışmalarına ilişkin bilgileri gerçeğe uygun biçimde, yanıltmadan ve olduğu gibi ortaya koyması hangi etik ilkeyle açıklanır?
- A) Dürüstlük (doğruluk)
- B) Gizlilik
- C) Hoşgörü
- D) Süreklilik
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Dürüstlük (doğruluk), bilgilerin ve sonuçların gerçeğe uygun, yanıltmaya yer vermeyecek biçimde ortaya konmasını gerektirir. Tarafsızlıktan farkı; yan tutmamadan çok, gerçeği çarpıtmama ve doğru bilgi vermeye odaklanmasıdır.
- 7
Öğretmenin, üstlendiği eğitim-öğretim görevini istenen nitelik ve nicelikte yerine getirmesi; davranışlarının öğrenciler ve toplum üzerindeki sonuçlarının bilincinde olması hangi mesleki etik ilkeyle ilgilidir?
- A) Sorumluluk
- B) Tarafsızlık
- C) Gizlilik
- D) Eşitlik
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Sorumluluk, belirli bir görevin istenilen nitelik ve nicelikte yerine getirilmesidir. Eğitim hizmeti bireylerin ve toplumun geleceğini doğrudan etkilediğinden, öğretmen davranışlarının sonuçlarından kendisi ve toplum adına sorumluluk duymalıdır.
- 8
Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmenlik Meslek Etiği Yönergesi kapsamında, öğretmenlerin öğrencilere karşı sorumlulukları arasında yer alan 'Adalet' ilkesi ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi bu ilkeye en uygun davranıştır?
- A) Başarılı öğrencilere derslerde daha fazla zaman ayırmak.
- B) Öğrencilerin sosyo-ekonomik durumlarını göz önünde bulundurarak not vermek.
- C) Değerlendirme süreçlerinde objektif ölçütleri tüm öğrenciler için eşit uygulamak.
- D) Sınıf içinde kişisel olarak yakın bulduğu öğrencilere daha fazla söz hakkı tanımak.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Öğretmenlik meslek etiğinde adalet ilkesi, öğretmenlerin tüm öğrencilere karşı ayrımcılık yapmadan, objektif ölçütler çerçevesinde eşit davranmasını gerektirir. Not verme ve değerlendirme süreçlerinde kişisel tercihler değil, ölçütler esas alınmalıdır.
- 9
MEB Etik Davranış İlkeleri'ne göre öğretmenlerin meslektaşlarıyla ilişkilerinde aşağıdaki davranışlardan hangisi etiğe aykırıdır?
- A) Meslektaşına öğrencilerle ilgili güven sarsıcı, asılsız telkinlerde bulunmak
- B) Meslektaşıyla öğrencilerin yararı için iş birliği yapmak
- C) Yeni başlayan öğretmene rehberlik etmek
- D) Zümre toplantılarında bilgi paylaşmak
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Öğretmenler meslektaşları hakkında öğrencilerin huzurunda olumsuz söz söylememeli, güven sarsıcı telkinlerde bulunmamalıdır. Meslektaş aleyhine asılsız söz/dedikodu etiğe aykırıdır.
- 10
Bir meslek alanındaki uğraşların 'iyi' ve 'doğru'ya yönlendirilmesi amacıyla o mesleğe özgü olarak konulan; meslek mensuplarının uyması beklenen davranış ilkelerinin bütünü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Meslek etiği
- B) Hukuk kuralları
- C) Görenek
- D) Gelenek
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Meslek etiği, bütün mesleki uğraşların iyi ve doğruya yönlendirilmesi konusunda ilkeler koyan, meslek mensuplarına etik davranışlarda yol gösteren ve mesleki davranışların sınırlarını düzenleyen ilkeler bütünüdür.
- 11
Öğretmenlerin meslektaşlarına karşı sorumlulukları arasında 'mesleki dayanışma' ve 'itibar' korunması yer alır. Aşağıdakilerden hangisi meslektaş etiğine aykırı bir davranıştır?
- A) Meslektaşının dersine girerek gözlem yapmak.
- B) Öğretmenler odasında bir meslektaşı hakkında asılsız dedikodu yaymak.
- C) Yeni başlayan öğretmene mentörlük yapmak.
- D) Zümre toplantılarında fikir alışverişinde bulunmak.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Meslektaşlar arasında güven ve saygı ortamının korunması esastır. Asılsız dedikodu yaymak, meslektaşın itibarını zeder ve meslek etiği kurallarına açıkça aykırıdır.
- 12
Bir rehber öğretmenin, öğrencinin kendisiyle paylaştığı özel bilgileri (yasal zorunluluklar dışında) başkalarıyla paylaşmaması hangi etik ilkeyle ilgilidir?
- A) Gizlilik (sır saklama)
- B) Şeffaflık
- C) Tarafsızlık
- D) Mesleki yeterlilik
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Öğrenciye ait özel bilgilerin korunması ve yetkisiz kişilerle paylaşılmaması gizlilik (sır saklama) ilkesidir.
- 13
2026 AGS Eğitim Bilimleri testi kapsamına uygun olarak; öğretmenlik mesleğinin saygınlığını zedeleyebilecek davranışlardan kaçınılması esastır. Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi öğretmenlik meslek etiği açısından 'çıkar çatışması' oluşturur ve sakıncalı bulunur?
- A) Öğrencilerin yaptığı el işi sembolik hediyeleri kabul etmek.
- B) Velilerden gelen resmi okul davetlerine katılmak.
- C) Not takdiri karşılığında veliden maddi yardım veya hediye istemek.
- D) Okul aile birliği toplantılarında görüş beyan etmek.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Öğretmenlerin mesleki kararlarını (not verme, takdir etme vb.) maddi çıkar veya hediye karşılığında şekillendirmesi, meslek etiğinin temel ilkelerine aykırıdır ve ciddi bir etik ihlal sayılır.
- 14
Bir öğretmenin, akrabası olan öğrenciye hak etmediği hâlde yüksek not vermesi hangi etik dışı davranışa örnektir?
- A) Kayırmacılık (iltimas)
- B) Şeffaflık
- C) Tarafsızlık
- D) Dürüstlük
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Yakınlık ilişkisi nedeniyle bir öğrenciye haksız avantaj sağlamak kayırmacılık (iltimas)tır ve adil-eşit davranma ile tarafsızlık ilkelerine aykırıdır.
- 15
Öğretmen ile öğrenci, veli ve meslektaşlar arasında korku, çekinme ve kuşku duymadan inanma-bağlanma ilişkisinin kurulmasını sağlayan; sözünde durma ve tutarlı davranışla beslenen mesleki etik ilke aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Güven (güvenilirlik)
- B) Tarafsızlık
- C) Adalet
- D) Özerklik
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Güven, korku, çekinme ve kuşku duymadan inanma ve bağlanma duygusudur. İnsan ilişkilerinde ve özellikle mesleki ilişkilerde yerini hiçbir şeyin dolduramayacağı temel bir etik ilkedir; sisteme ve kuruma olan güvenin de temelini oluşturur.
- 16
Etik ile ahlak arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Ahlak bir toplumda fiilen var olan davranış kurallarını; etik ise bu kuralları iyi-doğru açısından sorgulayıp temellendiren düşünme biçimini ifade eder
- B) Etik ve ahlak her bakımdan eş anlamlıdır; aralarında hiçbir fark yoktur
- C) Etik toplumdan topluma değişen yazısız kuralları, ahlak ise bunları sorgulayan felsefeyi belirtir
- D) Ahlak yalnızca meslek yaşamına, etik ise yalnızca bireysel yaşama ilişkindir
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Ahlak, bir toplumda fiilen var olan, yerleşik davranış kurallarının bütünüdür. Etik ise bu kuralları 'iyi-kötü, doğru-yanlış' açısından sorgulayıp temellendiren; davranışların gerekçelerini inceleyen düşünme biçimi/felsefe dalıdır.
- 17
Bir eğitim kurumunda bir çalışanın, bir veya birkaç kişi tarafından sistemli biçimde yıldırılması, dışlanması ve psikolojik baskıya maruz bırakılması anlamına gelen ve etik dışı kabul edilen davranış aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yıldırma (mobbing)
- B) Konsültasyon
- C) Süpervizyon
- D) Empati
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Yıldırma (mobbing); kişiyi sistemli biçimde psikolojik baskı, dışlama ve taciz yoluyla yıpratan etik dışı bir davranıştır. Mesleki etik ilkeleri, eğitim kurumlarında taciz, şiddet ve her türlü mobbing içeren davranışlardan kaçınılmasını gerektirir.
- 18
Eğitimde 'etik ikilem' kavramını en iyi açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İki ya da daha fazla etik değerin çatıştığı, kolay karar verilemeyen durum
- B) Her zaman tek bir doğru cevabı bulunan durum
- C) Yasaların açıkça yasakladığı bir durum
- D) Maddi kazanç sağlanan her durum
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Etik ikilem, iki ya da daha fazla etik değerin/sorumluluğun birbiriyle çatıştığı, hangisinin önceleneceğine kolayca karar verilemeyen durumdur (örn. dürüstlük ile bir öğrenciyi koruma sorumluluğunun çatışması).
- 19
Bir öğretmenin, alanındaki bilimsel ve teknolojik gelişmeleri takip ederek kendini sürekli geliştirmesi ve güncel bilgiyle ders vermesi hangi mesleki etik ilkesinin gereğidir?
- A) Mesleki yeterlilik ve sürekli gelişme
- B) Gizlilik
- C) Tarafsızlık
- D) Mesleki dayanışma
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Görevin gerektirdiği bilgi ve nitelikleri kazanmak için gelişmeleri takip edip kendini sürekli geliştirmek 'mesleki yeterlilik ve sürekli gelişme' ilkesidir.
- 20
Dijital çağda öğretmenlerin sosyal medya kullanımı da etik kurallar kapsamında değerlendirilmektedir. Öğretmenin öğrenciye ait kişisel verileri koruma sorumluluğu çerçevesinde aşağıdaki paylaşımlardan hangisi etik ihlal sayılır?
- A) Öğrencinin adı ve fotoğrafı olmadan genel bir sınıf başarısı grafiği paylaşmak.
- B) Öğrencinin yüzü net görünecek şekilde ve isim vererek başarı fotoğrafını veli izni olmadan paylaşmak.
- C) Eğitim materyallerini meslektaşlarıyla kapalı grupta paylaşmak.
- D) Millî bayramlarda genel tebrik mesajı yayınlamak.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Öğrencilerin kişisel verilerinin (fotoğraf, isim vb.) korunması temel bir etik ve yasal sorumluluktur. Veli veya öğrenci izni olmadan, öğrenciyi tanımlayıcı bilgilerin sosyal medyada paylaşılması gizlilik ilkesine aykırıdır.
Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi Diğer Konular
Bu sayfadaki sorular AGS konu dağılımına göre yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış özgün çalışma sorularıdır; ÖSYM'nin çıkmış soruları değildir. Resmî sınav kapsamı ve takvimi için ÖSYM ve MEB duyurularını esas alın.