AGS Osmanlı Öncesi Türk Tarihi Soruları — Çözümlü
20 soru, her birinin doğru cevabı ve açıklaması ile. Önce kendin çöz, sonra çözümü aç.
Osmanlı Öncesi Türk Tarihi Çözümlü Sorular
- 1
İslamiyet öncesi büyük Türk devletlerinde uygulanan 'Sağ-Sol' (Doğu-Batu) teşkilatının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dini inançları coğrafi bölgelere göre ayırmak
- B) Merkezi otoriteyi zayıflatarak eyaletleri özerk kılmak
- C) Geniş devlet alanını daha etkin yönetmek ve savunmak
- D) Ticaret yollarını tek bir hanedanın kontrolüne vermek
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Sağ-Sol teşkilatı, geniş coğrafyalara yayılan Türk devletlerinde merkezi yönetimin etkinliğini artırmak, sınırları daha iyi savunmak ve idari işleri kolaylaştırmak amacıyla uygulanmıştır. Bu sistem otoriteyi zayıflatmak için değil, güçlendirmek için kurulmuştur.
- 2
Türk-İslam devletlerinde hükümdarlar için 'Sultan' unvanını ilk kez kullanan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gazneli Mahmud
- B) Bilge Kağan
- C) Mete Han
- D) Satuk Buğra Han
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
'Sultan' unvanını ilk kez Gazneli Mahmud kullanmıştır. Gazneliler ve Selçuklu hükümdarları bu unvanı sürdürmüştür.
- 3
Orhun Yazıtları'nın aşağıdaki özelliklerinden hangisi, Türk devlet geleneğinde önemli bir yer tuttuğunu göstermez?
- A) Hükümdarın halkına hesap vermesi niteliği taşıması
- B) Türk tarihinin ve kültürünün önemli bir kaynağı olması
- C) Göktürk Devleti'nin sosyal ve siyasi yapısı hakkında bilgi vermesi
- D) Türklerin dış ticaret ilişkileri hakkında detaylı bilgiler içermesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Orhun Yazıtları, siyasi olaylar, hükümdarın halka öğütleri ve devlet yönetimi üzerine odaklanır. Dış ticaret ilişkileri hakkında detaylı bilgiler içermesi, yazıtların temel amacı ve devlet geleneğiyle doğrudan ilişkili bir özellik değildir.
- 4
Avrupa'da (İdil-Volga boylarında) kurulan ilk Türk-İslam devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İdil (Volga) Bulgarları
- B) Karahanlılar
- C) Tolunoğulları
- D) Gazneliler
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Avrupa'da kurulan ilk Türk-İslam devleti İdil (Volga) Bulgarlarıdır. Ana yurtta kurulan ilk Türk-İslam devleti ise Karahanlılardır.
- 5
I. Ordu-millet anlayışı II. Atlı göçebe yaşam tarzı III. Yazılı hukuk sisteminin gelişmemiş olması Yukarıdakilerden hangileri, İslam öncesi Türklerde yargılamanın 'Töre' adı verilen sözlü hukuk kurallarına dayanmasının nedenleri arasında gösterilebilir?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) I, II ve III
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Göçebe yaşam tarzı (II), yazılı kuralların oluşturulup korunmasını zorlaştırmış; yazılı hukukun gelişmemiş olması (III) da yargılamanın sözlü kurallara (töre) dayanmasını gerektirmiştir. Ordu-millet anlayışı (I) ise toplumun askerî örgütlenmesiyle ilgilidir ve hukukun sözlü olmasının bir nedeni değildir. Bu nedenle yalnızca II ve III gösterilebilir.
- 6
Türk-İslam devletlerinde (özellikle Selçuklularda) şehzadelerin (meliklerin) eğitiminden ve yetiştirilmesinden sorumlu olan görevliye ne ad verilir?
- A) Atabey
- B) Hacip
- C) Vezir
- D) Subaşı
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Selçuklularda şehzadelerin (melik) eğitiminden sorumlu olan, onların yanına verilen tecrübeli devlet adamlarına 'atabey' denir.
- 7
İslamiyet öncesi Türk inanç sisteminde dağ, taş, su, ağaç gibi doğal varlıkların kutsal kabul edilmesi ve ruhları olduğuna inanılması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?
- A) Tengricilik
- B) Yer-Su Kültü
- C) Atalar Kültü
- D) Uçmağ İnancı
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
İslamiyet öncesi Türklerde doğadaki varlıkların kutsanması ve bunların ruhlarına inanılması 'Yer-Su Kültü' olarak adlandırılır. Tengricilik gök tanrı inancını, Atalar Kültü ölmüş büyüklerin ruhuna saygıyı, Uçmağ ise cennet kavramını ifade eder.
- 8
İslamiyet öncesi Türk devletlerinde, ülkeyi yönetme yetkisinin (egemenliğin) Gök Tanrı tarafından hükümdara ve hanedan üyelerine verildiğine inanılan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kut anlayışı
- B) Töre
- C) Kurultay
- D) Ülüş
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Kut anlayışı, yönetme yetkisinin Gök Tanrı tarafından hükümdara ve hanedan üyelerine verildiği inancıdır. Kan yoluyla hanedanın tüm erkek üyelerine geçtiğine inanıldığından taht kavgalarına da zemin hazırlamıştır.
- 9
Orta Asya'da (ana yurtta) kurulan ve Türkçeyi resmî dil olarak kullanan ilk Türk-İslam devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gazneliler
- B) Karahanlılar
- C) Büyük Selçuklular
- D) Harzemşahlar
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Karahanlılar, ana yurtta kurulan ilk Türk-İslam devletidir; Türkçeyi resmî dil olarak kullanmış, ilk Türk-İslam eserlerini vermiş, ilk medrese ve kervansarayları (ribat) kurmuşlardır.
- 10
İslamiyet öncesi Türk siyasi hayatında hükümdarın yönetme yetkisinin kaynağı olan 'Kut' anlayışı, meşruiyet kazanması açısından aşağıdaki kurumlardan hangisine ihtiyaç duymuştur?
- A) Şaman
- B) Yargucu
- C) Kurultay
- D) Ordu
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Kut anlayışı hükümdara tanrı tarafından verildiğine inanılan yönetme yetkisidir. Ancak bu yetkinin siyasi meşruiyet kazanması ve hükümdarın ilan edilebilmesi için Kurultay'ın (Toy) onayı ve halkın biat etmesi gerekirdi. Şaman dini, Yargucu hukuk, Ordu ise askeri alandan sorumluydu.
- 11
Asya Hun Devleti'ni güçlü bir siyasi birlik hâline getiren, orduda onluk sistemi kurduğu kabul edilen hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mete Han
- B) Bumin Kağan
- C) Atilla
- D) Kürşad
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Asya Hunlarının en güçlü hükümdarı Mete Han, Türk boylarını bir bayrak altında toplamış ve orduda onluk sistemi kurarak düzenli ordunun temelini atmıştır.
- 12
Avrupa tarihini derinden etkileyen ve orta çağ şövalyelik kurumunun gelişimine önemli katkı sağlayan 'üzengi'yi Avrupa'ya tanıtan Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Asya Hun Devleti
- B) Göktürk Devleti
- C) Avar Devleti
- D) Hazar Devleti
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Avarlar, 6. yüzyılda Avrupa'ya yaptıkları akınlar sırasında 'üzengi'yi Avrupa'ya tanıtmışlardır. Üzengi, atlı askerlerin dengede kalmasını sağlayarak süvari savaş tekniklerini değiştirmiş ve şövalyelik kurumunun doğuşuna zemin hazırlamıştır.
- 13
İslamiyet öncesi Türklerin Orta Asya'dan çevre bölgelere gerçekleştirdikleri büyük göçlerin en önemli kültürel sonuçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yerleşik hayata geçişin tüm Türk boyları tarafından aynı anda benimsenmesi
- B) Türk kültür ve sanatının geniş coğrafyalara yayılarak etkisini artırması
- C) Yazılı hukuk kurallarının tamamen ortadan kalkması
- D) Sadece askeri alanda diğer milletlerle etkileşime girilmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Türklerin Orta Asya'dan yaptıkları göçler sonucunda Türk kültürü; Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarına yayılmıştır. Bu durum, Türklerin gittikleri bölgelerde devletler kurması ve kültürel etkiler bırakmasıyla sonuçlanmıştır. Diğer seçeneklerdeki ifadeler tarihsel gerçeklerle örtüşmemektedir.
- 14
İslamiyet öncesi Türk devletlerinde 'Ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışının aşağıdakilerden hangisine neden olduğu söylenebilir?
- A) Merkezi otoritenin sürekli güçlenmesine
- B) Taht kavgalarının yaşanmasına ve bölünmelere
- C) Sınırların kısa sürede daralmasına
- D) Ekonomik istikrarın sağlanmasına
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Veraset sistemi olarak bilinen 'Ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışı, hanedan üyeleri arasında taht kavgalarına neden olmuş ve bu durum devletlerin bölünerek zayıflamasına yol açmıştır.
- 15
Aşağıdakilerden hangisi Uygurların kültürel gelişmişliğinin ve yerleşik hayata geçişinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır?
- A) Sadece sözlü hukuk kurallarının kullanılması
- B) Kağıt ve matbaanın kullanılması
- C) Göçebe yaşam tarzının sürdürülmesi
- D) Tarım faaliyetlerinin tamamen bırakılması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Uygurlar yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Bu durum mimari, tarım ve kültürel alanda gelişmeleri beraberinde getirmiş; kağıt ve matbaayı kullanmaları bunun en belirgin göstergelerindendir.
- 16
İpek Yolu'nun kontrolünü ele geçirmek, İslamiyet öncesi Türk devletleri ile Çin arasında yaşanan uzun süreli mücadelelerin temel nedenlerinden biridir. Türk devletlerinin bu yolun kontrolünü istemesinin öncelikli amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çin kültürünü tamamen benimseyerek asimile olmak
- B) Geçim kaynaklarını tamamen tarıma dayandırmak
- C) Gümrük vergileri ve ticaret gelirlerini kontrol altına almak
- D) Budizmi resmi din olarak kabul ettirmek
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
İpek Yolu, Doğu ile Batı arasındaki ticaretin ana damarıydı. Bu yolun kontrolü, geçen kervanlardan alınan gümrük vergileri ve ticaret gelirleri nedeniyle büyük ekonomik güç sağlıyordu. Türk devletleri ekonomik refahı artırmak için bu kontrolü sağlamak istemiştir.
- 17
751 Talas Savaşı'nın ardından kitleler hâlinde İslamiyet'i kabul eden ilk Türk boyu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karluklar
- B) Peçenekler
- C) Kıpçaklar
- D) Bulgarlar
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Talas Savaşı'nda (751) Arapların yanında yer alan Karluk, Yağma ve Çiğil boylarından özellikle Karluklar, İslamiyet'i kabul eden ilk Türk boyu olarak kabul edilir.
- 18
İslamiyet öncesi Türklerde 'Ordu-Millet' anlayışının bir sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi görülmüştür?
- A) Ayrı bir asker sınıfının oluşması
- B) Sadece profesyonel askerlerin savaşması
- C) Toplumun tamamının savaşçı kabul edilmesi
- D) Paralı askerlerin orduda görev alması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Ordu-Millet anlayışına göre, elinde silah tutabilen her erkek asker sayılırdı. Bu nedenle toplumun tamamı potansiyel savaşçı olarak kabul edilmiş, ayrı bir asker sınıfı oluşmamıştır.
- 19
1071 Malazgirt Savaşı'nın Türk tarihi açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Anadolu'nun kapılarının Türklere açılması
- B) İstanbul'un fethedilmesi
- C) Karahanlı Devleti'nin kurulması
- D) İslamiyet'in kabul edilmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan'ın Bizans'a karşı kazandığı Malazgirt Zaferi (1071), Anadolu'nun kapılarını Türklere açmış ve Anadolu'nun Türkleşmesi sürecini başlatmıştır.
- 20
Büyük Selçuklu Devleti'nde vezir Nizamülmülk tarafından kurulan ve dönemin en önemli eğitim kurumu olan medrese aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nizamiye Medresesi
- B) Süleymaniye Medresesi
- C) Sahn-ı Seman
- D) Enderun Mektebi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk, Bağdat'ta Nizamiye Medresesi'ni kurmuştur; bu medrese dönemin en önemli yükseköğretim kurumudur.
Tarih Diğer Konular
Bu sayfadaki sorular AGS konu dağılımına göre yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış özgün çalışma sorularıdır; ÖSYM'nin çıkmış soruları değildir. Resmî sınav kapsamı ve takvimi için ÖSYM ve MEB duyurularını esas alın.