AGS Fiziki Coğrafya Soruları — Çözümlü

20 soru, her birinin doğru cevabı ve açıklaması ile. Önce kendin çöz, sonra çözümü aç.

Fiziki Coğrafya Çözümlü Sorular

1
Türkiye, 36° Kuzey ile 42° Kuzey enlemleri arasında yer almaktadır. Bu matematiksel konumun aşağıdaki özelliklerden hangisi üzerinde doğrudan etkili olduğu söylenebilir?
- A) Yerel saat farklarının yaşanması
- B) Dört mevsimin belirgin olarak yaşanması
- C) Asya ve Avrupa arasında köprü olması
- D) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Türkiye'nin 36-42 Kuzey enlemleri arasında yer alması, Orta Kuşak'ta bulunmasını sağlar. Bu durum dört mevsimin belirgin yaşanmasının temel nedenidir. A şıkkı boylamla, C ve D şıkları özel konumla ilgilidir.
2
Türkiye'de kıyı kesimlerden iç kesimlere doğru gidildikçe yıllık sıcaklık farkının (genlik) artmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Denizden uzaklaşılması (karasallık)
- B) Enlemin değişmesi
- C) Bitki örtüsünün gürleşmesi
- D) Bakının değişmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Denizin ılımanlaştırıcı etkisinin azalmasıyla (karasallık), kıyıdan iç kesimlere gidildikçe yıllık sıcaklık farkı artar. Denizler kışın ısı kaybını, yazın ise aşırı ısınmayı dengeler.
3
İç Anadolu'da yer alan, tektonik bir çöküntü alanında oluşmuş ve suyu çok tuzlu olan göl aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tuz Gölü
- B) Van Gölü
- C) Abant Gölü
- D) Kovada Gölü
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Tuz Gölü, İç Anadolu'daki tektonik bir çöküntü çanağında oluşmuştur; buharlaşmanın fazla, beslenmenin az olması nedeniyle suyu yüksek oranda tuzludur.
4
Türkiye'nin yüksek dağlık alanlarında buzulların etkili olduğu yer şekillerine rastlanmaktadır. Aşağıdaki dağlarımızdan hangisinde buzul şekillerinin (sirk, moren vb.) görülme ihtimali en yüksektir?
- A) Yıldız Dağları
- B) Ağrı Dağı
- C) Küre Dağları
- D) Bozdağlar
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Buzul şekillerinin oluşabilmesi için yüksek sıcaklık farkı ve yeterli yükselti gerekir. Türkiye'de kalıcı kar sınırı yaklaşık 2500-3000 metredir. Ağrı Dağı (5165m) bu yükseltinin çok üzerinde olduğu için buzul şekilleri en belirgin burada görülür.
5
Volkanik faaliyetler sırasında çıkan lavların bir akarsuyun önünü kapatmasıyla oluşan, Türkiye'nin en büyük gölü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Van Gölü
- B) Tuz Gölü
- C) Beyşehir Gölü
- D) Sapanca Gölü
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Van Gölü, Nemrut volkanından çıkan lavların suların önünü kapatmasıyla oluşmuş volkanik set gölüdür ve Türkiye'nin en büyük gölüdür.
6
Türkiye'de her mevsimi yağışlı olan, yaz kuraklığının görülmediği yağış rejimi aşağıdaki bölgelerden hangisine aittir?
- A) Karadeniz kıyıları
- B) Akdeniz kıyıları
- C) İç Anadolu
- D) Güneydoğu Anadolu
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Karadeniz yağış rejiminde yağış her mevsime dağılmıştır ve belirgin bir yaz kuraklığı görülmez. Akdeniz ve karasal rejimlerde ise yaz kuraklığı belirgindir.
7
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin 'Özel Konumu' ile ilgili bir özellik değil, 'Matematiksel Konumu' ile ilgili bir özelliktir?
- A) İstanbul ve Çanakkale Boğazları'na sahip olması
- B) Farklı iklim tiplerinin görülmesi
- C) 2. Saat diliminde yer alması
- D) Zengin yer altı kaynaklarına sahip olması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Saat dilimi belirlemesi tamamen boylam dereceleri (26-45 Doğu) ile ilgili matematiksel bir sonuçtur. Diğer şıklar jeopolitik, jeolojik veya coğrafi özellikler olup özel konuma girer.
8
Kaynağını ve ağzını Türkiye sınırları içinde alan, ülkemizin en uzun akarsuyu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kızılırmak
- B) Fırat
- C) Sakarya
- D) Dicle
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Kızılırmak, kaynağı ve denize döküldüğü ağzı Türkiye sınırları içinde olan en uzun akarsuyumuzdur (yaklaşık 1355 km).
9
Türkiye'nin Alp-Himalaya orojenik kuşağında yer alması ve Kuzey Anadolu Fay Hattı'na sahip olması, ülkemizde aşağıdakilerden hangisinin temel nedenidir?
- A) Akarsu rejimlerinin tamamen düzenli olması
- B) Deprem riskinin yüksek olması
- C) Tüm toprakların verimli olması
- D) Yer altı kaynaklarının hiç bulunmaması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Genç oluşumlu arazi yapısı ve aktif fay hatları, Türkiye'de deprem riskinin yüksek olmasının temel nedenidir. Bu durum aynı zamanda jeotermal kaynak potansiyelini de artırır.
10
Türkiye'nin fiziki coğrafyasında dış kuvvetlerin etkisiyle oluşan yer şekilleri çeşitlilik gösterir. Aşağıdaki bölgelerimizden hangisinde karstik ovalar, mağaralar ve lapya gibi yer şekillerinin yaygınlığı diğerlerine göre daha fazladır?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Ege Bölgesi
- C) Akdeniz Bölgesi
- D) Marmara Bölgesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Karstik şekillerin oluşabilmesi için kireç taşının yaygın olması ve yeterli yağış gerekir. Türkiye'de en yaygın karstik şekiller Toros Dağları'nın bulunduğu Akdeniz Bölgesi'nde görülür.
11
Bir akarsuyun denize veya göle döküldüğü ağız kısmında, taşıdığı alüvyonları biriktirmesiyle oluşan üçgen biçimli ova aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karstik ova
- B) Delta ovası
- C) Dağ içi ova
- D) Lav platosu
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Akarsuyun ağız kısmında alüvyon biriktirmesiyle oluşan üçgen biçimli ovaya delta ovası denir (örn. Çukurova, Bafra, Çarşamba). Bu bir akarsu biriktirme şeklidir.
12
Yer kabuğunun derinliklerinde magmanın yüzeye çıkmadan yavaşça soğuyup katılaşmasıyla oluşan iç püskürük (derinlik) kayaçlara aşağıdakilerden hangisi örnektir?
- A) Bazalt
- B) Granit
- C) Kireç taşı
- D) Mermer
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Magma derinlerde yavaş soğuduğunda iri kristalli derinlik (iç püskürük) kayaçları oluşur; granit bunun tipik örneğidir. Bazalt dış püskürük, kireç taşı tortul, mermer ise başkalaşım kayacıdır.
13
Türkiye akarsularının genel özellikleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Eğimleri fazla olduğundan hidroelektrik potansiyelleri yüksektir
- B) Akış hızları çok düşük olduğundan ulaşıma çok elverişlidir
- C) Rejimleri tamamen düzenlidir
- D) Hiçbiri denize ulaşmaz
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Türkiye akarsuları, ülkenin engebeli ve yüksek yapısı nedeniyle eğimi fazla, akış hızı yüksek ve hidroelektrik potansiyeli yüksek akarsulardır; rejimleri genelde düzensizdir ve ulaşıma elverişli değildir.
14
Türkiye'de dağların genellikle batı-doğu doğrultusunda uzanması, aşağıdaki durumlardan hangisini olumsuz yönde etkilemiştir?
- A) Kuzey ve güney kıyıları ile iç kesimler arasındaki ulaşımı
- B) Doğu ve batı arasındaki yerel saat farkını
- C) Kıyı bölgelerindeki nem oranını
- D) Tarım ürünlerinin çeşitliliğini
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Dağların kıyıya paralel (batı-doğu) uzanması, kıyı ile iç kesimler arasındaki geçidi zorlaştırarak ulaşımı olumsuz etkiler. Enine ulaşım zorken, boyuna ulaşım kolaydır.
15
Kuzey Yarım Küre'de bir dağın güneye bakan yamaçlarının, kuzeye bakan yamaçlarına göre daha sıcak ve güneşli olması aşağıdaki faktörlerden hangisiyle açıklanır?
- A) Bakı
- B) Yükselti
- C) Enlem
- D) Karasallık
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Bir yamacın güneşe ve hâkim yöne göre konumuna bakı denir. Kuzey Yarım Küre'de güneye bakan yamaçlar güneş ışınlarını daha dik aldığı için daha sıcaktır.
16
Türkiye'de yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen; doğal bitki örtüsü maki ve kızılçam olan iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karadeniz iklimi
- B) Akdeniz iklimi
- C) Karasal iklim
- D) Çöl iklimi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Yaz kuraklığı, ılık-yağışlı kışlar ve maki bitki örtüsü Akdeniz ikliminin belirgin özellikleridir. Karadeniz iklimi her mevsim yağışlı, karasal iklim ise kışları soğuk ve kar yağışlıdır.
17
Türkiye'nin kuzeyinde Kuzey Anadolu Dağları, güneyinde ise Toroslar'ın yer almasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Alp orojenezi sırasında tabakaların kıvrılarak yükselmesi
- B) Akarsuların biriktirmesi
- C) Rüzgâr aşındırması
- D) Buzul aşındırması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Bu kıvrım dağları, Alp-Himalaya orojenezi sırasında deniz tabanındaki tortulların sıkışıp kıvrılarak yükselmesiyle (kıvrılma) oluşmuştur. Her ikisi de genç kıvrım dağ sistemleridir.
18
Kalker (kireç taşı) arazinin yağış ve yer altı sularınca eritilmesiyle dolin, obruk, mağara ve sarkıt-dikit gibi şekillerin oluştuğu süreç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Buzul aşındırması
- B) Rüzgâr aşındırması
- C) Karstlaşma
- D) Dalga aşındırması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Kireç taşının suda erimesiyle (kimyasal aşınma) gelişen ve mağara, dolin, obruk, sarkıt-dikit gibi şekiller üreten sürece karstlaşma denir. Türkiye'de en çok Akdeniz Bölgesi'nde (Toroslar) görülür.
19
Türkiye'nin en kuzeyi ile en güneyi arasında yaklaşık 6 paralellik (enlem) fark bulunmaktadır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisi üzerinde doğrudan etkisi vardır?
- A) Doğu-batı yönünde yerel saat farkı oluşması
- B) Kuzey ile güney arasında sıcaklık ve güneşlenme farkı oluşması
- C) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
- D) Deprem riskinin artması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Enlem farkı; güneş ışınlarının geliş açısını, sıcaklığı ve gündüz-gece sürelerini etkiler. Bu nedenle kuzey ile güney arasında sıcaklık ve güneşlenme farkı oluşur. Yerel saat farkı ise enlemle değil, boylamla ilgilidir.
20
Türkiye'de aynı enlemde yer almalarına rağmen yüksek yerlerin daha serin olmasının temel nedeni aşağıdaki sıcaklık faktörlerinden hangisidir?
- A) Yükselti
- B) Enlem
- C) Denize uzaklık
- D) Bakı
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Troposferde yükseldikçe sıcaklık her 200 metrede yaklaşık 1 °C azalır. Bu nedenle aynı enlemde olsalar bile yüksek alanlar daha serindir. Bu faktör 'yükselti'dir.

Türkiye Coğrafyası Diğer Konular

Bu sayfadaki sorular AGS konu dağılımına göre yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış özgün çalışma sorularıdır; ÖSYM'nin çıkmış soruları değildir. Resmî sınav kapsamı ve takvimi için ÖSYM ve MEB duyurularını esas alın.