AGS Beşerî Coğrafya Soruları — Çözümlü
20 soru, her birinin doğru cevabı ve açıklaması ile. Önce kendin çöz, sonra çözümü aç.
Beşerî Coğrafya Çözümlü Sorular
- 1
Aşağıdakilerden hangisi köyden kente göçte 'itici' (göçe zorlayan) bir faktördür?
- A) Kırsal alanda iş olanaklarının yetersizliği
- B) Kentlerdeki iş olanaklarının çokluğu
- C) Kentlerdeki eğitim olanakları
- D) Kentlerdeki gelişmiş sağlık hizmetleri
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
İtici faktörler, insanları bulundukları yerden ayrılmaya zorlayan olumsuz koşullardır. Kırsalda iş olanaklarının yetersizliği bir itici faktördür. Kentteki iş/eğitim olanakları ise çekici faktörlerdir.
- 2
Türkiye'de tarımsal faaliyetlerin mevsimselliği, belirli dönemlerde işçi göçlerini tetiklemektedir. Aşağıdaki göç hareketlerinden hangisi pamuk hasadı döneminde gerçekleşen mevsimlik işçi göçüne örnektir?
- A) Rize'den Ankara'ya çay toplama amacıyla gitmek
- B) Şanlıurfa'dan Adana'ya pamuk toplama amacıyla gitmek
- C) Konya'dan İstanbul'a inşaat işçisi olarak gitmek
- D) Artvin'den Antalya'ya turizm işçisi olarak gitmek
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden (örneğin Şanlıurfa) Akdeniz Bölgesi'ndeki Çukurova'ya (Adana) pamuk hasadı döneminde yoğun mevsimlik işçi göçü gerçekleşir. Çay Rize'de toplanır, turizm ve inşaat mevsimlik tarım göçü değildir.
- 3
Bir bölgenin toplam nüfusunun toplam yüzölçümüne bölünmesiyle elde edilen nüfus yoğunluğu türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- B) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Kentsel nüfus yoğunluğu
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Toplam nüfusun toplam yüzölçümüne (km²) bölünmesiyle aritmetik nüfus yoğunluğu bulunur. Bu, bir km²'ye düşen kişi sayısını gösterir.
- 4
Yüzölçümü en büyük coğrafi bölgemiz olmasına rağmen, yükselti ve engebenin fazlalığı, sert iklim koşulları nedeniyle nüfusu en az olan bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi
- C) Ege Bölgesi
- D) İç Anadolu Bölgesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğu Anadolu Bölgesi yüzölçümü en büyük bölge olmasına karşın yüksek ve engebeli arazi yapısı ile sert karasal iklim nedeniyle nüfusu en az olan bölgedir; bu nedenle nüfus yoğunluğu düşüktür.
- 5
2007 yılından itibaren Türkiye'de periyodik nüfus sayımları yerine Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) uygulanmaya başlanmıştır. Bu sistemle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Veriler her on yılda bir güncellenerek açıklanır.
- B) Sadece büyükşehir sınırları içindeki nüfusu kapsar.
- C) Nüfus verileri her yıl sonu itibarıyla güncellenir ve açıklanır.
- D) Askere alma işlemleri temel alınarak kayıt tutulur.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
ADNKS ile birlikte nüfus sayımları her on yılda bir yapılmaktan çıkarılmış, yerine MERNİS tabanlı olarak her yıl güncellenen sürekli bir kayıt sistemi getirilmiştir. Veriler her yıl Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanır.
- 6
Türkiye Cumhuriyeti tarihinde modern anlamda gerçekleştirilen ilk nüfus sayımı hangi yılda yapılmıştır?
- A) 1923
- B) 1927
- C) 1935
- D) 1940
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Türkiye'de modern anlamda ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmış ve nüfus yaklaşık 13,6 milyon olarak tespit edilmiştir.
- 7
Beşeri coğrafyada nüfus yoğunluğu hesaplanırken kullanılan yöntemlerden biri, toplam nüfusun toplam tarım alanlarına bölünmesidir. Bu işlem sonucunda elde edilen yoğunluk türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Aritmetik yoğunluk
- B) Fizyolojik yoğunluk
- C) Tarımsal yoğunluk
- D) Kentsel yoğunluk
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Toplam nüfusun toplam tarım alanına bölünmesiyle 'fizyolojik yoğunluk' bulunur. Aritmetik yoğunluk nüfus/yüzölçümü, tarımsal yoğunluk ise kırsal nüfus/tarım alanı oranıdır.
- 8
Türkiye'nin beşeri coğrafyası incelendiğinde, sanayi ve ticaret faaliyetlerinin yoğunluğu nedeniyle nüfusun en fazla olduğu coğrafi bölge ve il aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- A) Ege - İzmir
- B) Marmara - İstanbul
- C) Akdeniz - Antalya
- D) İç Anadolu - Ankara
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Türkiye'de en kalabalık il İstanbul, en kalabalık coğrafi bölge ise Marmara'dır; bunda sanayi ve ticaretin yoğunluğu etkilidir.
- 9
İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da konutların su kaynağı çevresinde bir arada toplanmasıyla oluşan kırsal yerleşme tipi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Toplu köy
- B) Dağınık köy
- C) Yayla yerleşmesi
- D) Mezra
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Su kaynaklarının az olduğu İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da konutlar su çevresinde toplandığı için 'toplu köy' yerleşmesi görülür. Karadeniz'de ise engebe nedeniyle dağınık köy yaygındır.
- 10
1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de hız kazanan ve özellikle kırsal kesimden şehirlere doğru gerçekleşen göç hareketinin temel itici nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tarımda makineleşmenin artması
- B) Sağlık hizmetlerinin kırsalda yaygınlaşması
- C) Kentlerde iş imkânlarının azalması
- D) Kırsalda eğitim olanaklarının artması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Tarımda makineleşmenin artması kırsalda iş gücü ihtiyacını azaltarak köyden kente göçü tetikleyen itici bir faktördür. Diğer seçenekler ya kırsalda kalmayı teşvik eder ya da kentin çekiciliğini azaltır.
- 11
Bir ülkede yetişmiş, nitelikli (eğitimli) iş gücünün daha iyi olanaklar için yurt dışına gitmesi aşağıdaki göç türlerinden hangisidir?
- A) Beyin göçü
- B) Mevsimlik göç
- C) İç göç
- D) Zorunlu göç
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Nitelikli ve eğitimli iş gücünün yurt dışına göç etmesine beyin göçü denir. Bu, göç veren ülke için önemli bir iş gücü ve sermaye kaybıdır.
- 12
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de nüfusun dağılışını etkileyen 'doğal' faktörlerden biridir?
- A) İklim koşulları
- B) Sanayileşme
- C) Turizm
- D) Ulaşım ağı
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
İklim, yer şekilleri, su kaynakları ve toprak verimliliği nüfus dağılışını etkileyen doğal faktörlerdir. Sanayi, tarım ve ulaşım ise beşerî (ekonomik) faktörlerdir.
- 13
Türkiye'de ekonomik faaliyetlere göre istihdam dağılışı bölgeler arasında farklılık gösterir. Birincil ekonomik faaliyetler (tarım, hayvancılık, ormancılık) içinde çalışan nüfus oranının en yüksek olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Marmara
- B) Doğu Anadolu
- C) Ege
- D) Akdeniz
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Doğu Anadolu Bölgesi'nde sanayi ve hizmet sektörleri diğer bölgelere göre daha az gelişmiştir. Bu nedenle çalışan nüfusun büyük bir kısmı tarım ve hayvancılık gibi birincil ekonomik faaliyetlerde istihdam edilmektedir.
- 14
Türkiye'de 1965 yılında çıkarılan Nüfus Planlaması Kanunu ile benimsenen nüfus politikasının amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nüfus artış hızını yavaşlatmak (azaltıcı politika)
- B) Nüfus artış hızını artırmak
- C) Göçü tamamen yasaklamak
- D) Kentleşmeyi durdurmak
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
1965'te benimsenen politika nüfus artış hızını yavaşlatmaya (azaltıcı) yöneliktir; aile planlaması ve doğum kontrolü desteklenmiştir. (Sonraki yıllarda nüfusu artırıcı politikalar gündeme gelmiştir.)
- 15
Türkiye'deki şehirler, ekonomik faaliyetlerine göre farklı fonksiyonlara sahiptir. Aşağıdaki şehirlerden hangisi madencilik faaliyeti sayesinde gelişmiş bir kent özelliği gösterir?
- A) Antalya
- B) Zonguldak
- C) İzmir
- D) Ankara
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Zonguldak, Türkiye'de taş kömürü madenciliğinin yoğun olarak yapıldığı bölgede yer alması nedeniyle madencilik fonksiyonu ile öne çıkan bir şehirdir. Antalya turizm, İzmir liman ve ticaret, Ankara ise idari merkez fonksiyonuna sahiptir.
- 16
1960'lı yıllardan itibaren Türkiye'den özellikle Almanya'ya doğru yaşanan iş gücü göçü aşağıdaki göç türlerinden hangisine örnektir?
- A) Dış göç
- B) İç göç
- C) Mevsimlik göç
- D) Kentten köye göç
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Ülke sınırlarının dışına yapılan göçlere dış göç denir. 1960'lardan itibaren Almanya başta olmak üzere Batı Avrupa ülkelerine yapılan işçi göçü dış göçe örnektir.
- 17
Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dağılışı iklim ve yer şekilleri gibi doğal faktörlerden etkilenir. Buna göre, engebeli arazi yapısı nedeniyle köylerin dağınık olarak yerleştiği bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İç Anadolu Bölgesi
- B) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) Akdeniz Bölgesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Karadeniz Bölgesi'nde engebeli arazi nedeniyle dağınık köy tipi yaygındır. İç Anadolu ve Güneydoğu'da ise su kaynaklarının azlığı toplu köy yerleşmesine yol açar.
- 18
Türkiye'de kırsal kesimden kentlere doğru yaşanan yoğun iç göçler, göç veren bölgelerde çeşitli demografik değişikliklere neden olmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi göç veren bir yörede beklenen durumlardan biridir?
- A) Genç nüfus oranının belirgin şekilde artması
- B) Tarımsal üretimde kadın iş gücünün artması
- C) Nüfus yoğunluğunun hızla yükselmesi
- D) Konut fiyatlarının talep artışı nedeniyle yükselmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
İç göçler genellikle genç ve erkek nüfusun kentlere gitmesiyle gerçekleşir. Göç veren kırsal alanlarda kadın, çocuk ve yaşlı nüfus oranı artar; bu durum tarımsal faaliyetlerde kadın iş gücünün kullanımını zorunlu kılar.
- 19
Türkiye'nin bölgeleri incelendiğinde nüfus artış hızları arasında belirgin farklar bulunmaktadır. Aşağıdaki bölgelerden hangisinde son yıllarda doğal nüfus artış hızı diğerlerine göre daha yüksektir?
- A) Marmara
- B) Ege
- C) Güneydoğu Anadolu
- D) Karadeniz
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Güneydoğu Anadolu Bölgesi, sosyoekonomik yapı ve geleneksel nüfus artışı eğilimleri nedeniyle Türkiye'de doğal nüfus artış hızının en yüksek olduğu bölgedir. Marmara'da artış daha çok göç kaynaklıdır.
- 20
Bir ülkenin nüfus piramidinin geniş tabanlı (alttan yukarı doğru hızla daralan) olması aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Doğum oranının yüksek, genç nüfusun fazla olduğunu
- B) Yaşlı nüfusun çok fazla olduğunu
- C) Nüfusun tamamının kentlerde yaşadığını
- D) Doğum oranının sıfır olduğunu
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Geniş tabanlı nüfus piramidi, doğum oranının yüksek ve genç nüfusun fazla olduğunu gösterir. Bu durum gelişmekte olan ülkelerin tipik özelliğidir.
Türkiye Coğrafyası Diğer Konular
Bu sayfadaki sorular AGS konu dağılımına göre yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış özgün çalışma sorularıdır; ÖSYM'nin çıkmış soruları değildir. Resmî sınav kapsamı ve takvimi için ÖSYM ve MEB duyurularını esas alın.